[Tambay] Hindi pinansin ng mga nasa Pinas, pararangalan ni King Charles

Salamat at natapos na ang 2025. 

Para kasing napadalas na sa kalyeng bakô-bakô ang pinagdaanan ng tambay na ito noong nakalipas na taon. Hindi naman ako nagrereklamo. Sa edad kong ito at sa haba ng karanasan ko, sanay nakong tumanggap, o kaya’y umilag ng mga bad news.  

Kaya nga nung nakaraang linggo masasabi kong isa ako sa 89% ng Pinoy na bahagi ng year end Social Weather Survey ng SWS na may pag-asang hinaharap ngayong 2026 (89% of adult Filipinos entering the New Year with hope rather than fear).

Nung magbalik-radyo ang tambay ilang buwan pa lang ang nakalilipas, halos araw-araw ang paksa namin sa programang Balita Kwento Serbisyo ay ang walang puknát na nakawan sa gobyerno. Nag-umpisa ang aming kuwentuhan sa Mary Grace Piattos-confidential funds na ayaw ipaliwanag ni Vice President Sara Duterte at ibinasura ang impeachment laban sa kanya. Lalo pang sumiklab ang balitaktákan nung naging isyu ang trilyon-pisong scam ng mga flood control project. 

Pero buti na lang, sa good news nagtapos ang 2025. Nung huling araw ng taon napasarap ang aming kuwentuhan dahil ang nakakuwentuhan ng BKS ay isang UK-based Filipino na maipagmamalaki natin. 

At mas special para sa tambay na ito ang panayam na iyun dahil, bukod sa proud ako sa kababayan natin, ipinagmamayabang kong nakatrabaho ko siya nung nag volunteer reporter siya sa Inquirer “a long, long time ago.”

Noong December 29, 2025, inanúnsiyó sa The Gazette sa London ang paghirang ni King Charles ng isang dakilang parangal kay Edison David. “THE KING has been graciously pleased to give orders for the following promotions in, and appointments to, the Most Excellent Order of the British Empire: MBE… For services to Education.”

Natural, mádalían naming hinagilap si Edison. Doon sa online ínterbiyú ng BKS kay Edison, siya na mismo nagpaalala sa akin kung saan at kailan unang nagsalubong ang landas namin. Isa siya sa anim sa senior journalism students ng UST na sumama bilang volunteers na magkokober ng 1991 Manila Southeast Asian Games (SEA Games). Bukod sa mga taga-USTe, meron din anim na volunteers na taga-UP. Sportswriter naman ako ng pahayagang Inquirer nung panahong iyon. 

Sa pagkakaalala ko, si Edison ang pinakamaliit at pinakapayat sa grupo ng mga studyante nung taong yun. Namukod tangi rin siya sa grupong iyon dahil siya ang may pinakamadaming naisulat na artikulo tungkol sa SEA Games.

Habang nagkakasarapan sa panayam, nasabi ng co-host namin sa programa na si Winston Casio na sana ay maibahagi ni Edison ang kanyang kaalaman at karanasan sa British education para mapabuti ang edukasyon sa Pilipinas.

At doon naikuwento ni Edison na bago pa man siya magawaran ng MBE ng hari ng Inglatera, sumulat na siya sa ilang mga lider ng edukasyon sa Pilipinas. Ang nag-udyok sa kanya na lumiham ay ang United Nations report na nagsabing nangungulelat ang mga batang Pinoy sa larangan ng mga natututunan sa paaralan.

Pagkatapos niya ng kolehiyo, nagturo muna sa pampublikong paaralan sa bayan niya sa lalawigan ng Tarlac. Paglipas ng pitong taon, nagkaroon siya ng pagkakataong magturo sa London at doon na nga siya nagtungo. Pero kahit nasa ibang bansa na siya, ang puso ni Edison ay tumitibok para sa Pilipinas. Nasa isip pa din niya ang kalagayan ng batang Pinoy.

Naikuwento ni Edison na nabagabag siya noong nabasa niya ang ulat ng United Nations ukol sa kaáwa-awàng kalagayan ng edukasyon sa Pilipinas, partikular sa kahinaan ng batang Pinoy sa pagunawa sa binabasa nito (reading comprehension). Nakakapagbasa sila (functional reading) pero hindi maintindihan ang binasa. “When I read the report from the United Nations, I felt very passionate about it,” ika niya.

“And true to form, I wrote a letter to a number of government officials, extending my recommendations, extending my suggestions.”

Ang sabi ni Edison, tatlong matataas na opisyal ang pinadalhan niya ng liham. Una ay sa mayor ng Tarlac City, ang sarili niyang bayan. “I was thinking maybe we can start a pilot in Tarlac, and if it becomes successful we can pilot it in the regional, then we can roll it out nationally. I didn’t hear back from them.”

Pangalawang sinulatan niya si Senador Bam Aquino, na bukod sa taga-Tarlac din ay, sabi ni Edison: “Because I thought he has a passion for education. I gave them a structure so that they legislate on Phonics (system) as the proper way of teaching. I haven’t heard from them either.

“The last person I’ve written to is his excellency the Philippine ambassador to London and I’ve given them a hard copy of the letter. I sent it to the commission… I haven’t heard from them as well.”

Tatlong liham. Tatlong rekomendasyón sa tatlong lider na nasa posisyon na may magagawa para sa edukasyon. Walang pumansin kay Edison. Parang nakipag-usap siya sa pader.

Sa mahigit dalawampung taon niyang pagtuturo at maging administrador ng mga paaralan sa London, malaki ay naimbag si Edison sa bansang Inglatera. At si King Charles mismo ang nakapansin. Kaya mula sa araw ng kanyang investiture na bilang kasapi Most Excellent Order of the British Empire, lagi ng idudugtong ang mga inisyal na “MBE” sa kanyang pangalan.

Sana naman, kasi nga 2026 na, magbagong buhay na ang mga may kapangyarihan maisayos ang sistema ng edukasyon ng Pilipinas. Sana maging búkas ang kanilang isipan at magamot na ang kanilang pagkabingi. Dahil kung makikinig lang sila sa mga mungkahi ng mga ekspertong nais tumulong, ang batang Pinoy ang panalo. – Rappler.com

Si Chito de la Vega ay Tambay ng Rappler dalawang beses kada buwan. Kasama rin siya sa mga anchor-host ng programang Balita Kwento Serbisyo ng DZME 1530.