Nadat geruchten over zijn dood, aangewakkerd door de gebruikelijke verdachten, online opdoken, reageerde president Ferdinand Marcos Jr. door jumping jacks te doen en te joggen op het terrein van Malacañang, met Palace-journalisten hijgend en puffend achter hem aan.

Alsof cardio alleen niet genoeg bewijs was van zijn levenstekenen, tilde de president, tijdens een evenement in Manila een paar dagen later, zakken rijst boven zijn hoofd, waarmee hij een nieuwe oefening het leven inblies: de presidentiële overhead press. 

Maar de president weerlegde niet alleen geruchten over zijn dood. Hij kanaliseerde, bewust of onbewust, zijn vader, de voormalige dictator, die soortgelijke geruchten over tanende gezondheid wegwuifde met de ijdelheid van shirtloze foto's. De gecureerde fysieke kracht, voorafgaand aan de shirtloze beeldvorming van Vladimir Poetin, was Marcos de vader die de oppositie vertelde dat hij nergens naartoe gaat. We weten hoe dat eindigde. In februari 1986 vluchtte de voormalige president, zichtbaar verzwakt, met zijn familie naar Hawaï, verdreven door een volksopstand.

We leven door een bizarre periode in de Filippijnse politiek, een periode waarin de kinderen van legendarische, zij het diep gebrekkige, vaders nu machtsposities bezetten. Naar de inschatting van hun vaders waren hun kinderen niet bedoeld om in deze schoenen te stappen. Toch zijn ze er.

Voormalig president Rodrigo Duterte was, naar eigen publieke toegeving, een meedogenloze criticus van de geschiktheid van zijn kinderen voor een ambt. Zijn scherpste woorden waren gereserveerd voor zijn jongste zoon, Sebastian, algemeen bekend als Baste, die hij omschreef in termen die elke ouder zouden doen huiveren. 

Zijn privékarakteriseringen van Baste, zoals later onthuld in een congresgetuigenis, waren minder vaderlijk en meer cynisch, waarbij hij het verstand en de mannelijkheid van zijn zoon kleineerde. Maar Baste is nu bij gebrek aan beter de burgemeester van Davao City, en roept op tot het hoofd van Marcos. Zijn vader had deze woorden met meer dreiging en beter timing geleverd. Van Baste landt het ergens tussen filiale loyaliteit en absurdistisch theater.

Luidruchtige verdedigers

De woede is echter echt. Ondanks de onvriendelijke woorden over zijn kinderen lijkt de detentie van Duterte de vader in Den Haag de familie te hebben verenigd op manieren die privéverachting nooit kon. De kinderen aan wie Duterte twijfelde, zijn nu zijn meest luidruchtige verdedigers. 

Vicepresident Sara Duterte roept bij elke gelegenheid de erfenis van haar vader aan, terwijl ze publiekelijk probeert het beroemde temperament in toom te houden dat haar op een middernachtelijke tirade tegen de president en zijn familie dreef. 

Vanuit zijn detentiecentrum in Den Haag kijkt de patriarch, die zijn dochter ooit ongeschikt voor het presidentschap noemde, toe hoe ze vecht voor politiek overleven. Hij zei haar uit de politiek te stappen, maar ze bleef. De koppige ader, het rebellerende instinct, is ook een handelsmerk van Duterte.

Marcos de vader maakte zich er privé zorgen over dat zijn enige zoon verwend zou zijn en gehaat zou worden. Het gedeelte over het haten bleek in ieder geval profetisch. De oudere Marcos, die berichten weerlegde dat hij een operatie had ondergaan, liet zich fotograferen terwijl hij zijn barong tagalog optilde om een littekenloos abdomen te tonen. Decennia later doet zijn zoon, ook de president, jumping jacks. 

De beeldvorming mag dan anders zijn, maar het instinct om zijn toevlucht te nemen tot het performatieve is identiek.

Wat deze momenten zowel werkelijk fascinerend als droevig maakt, is hoe de eigen twijfels van de vaders over hun kinderen zijn overvallen door de dynastieke kracht die ze zelf in gang hebben gezet. 

Duterte cultiveerde Sara en tolereerde Baste. Hij bouwde een politiek koninkrijk in Davao City dat hem naar het nationale toneel stuwde. 

Marcos de vader stuurde zijn zoon naar school in het buitenland, hield hem grotendeels decoratief en legateerde het politieke instinct aan de oudste dochter Imee. Maar de zoon droeg de naam van de vader, en de naam droeg uiteindelijk de zoon helemaal terug naar hetzelfde paleis waaruit zijn vader in schande was gevlucht.

De vaders kenden de beperkingen van hun kinderen beter dan wie dan ook. Ze zeiden dit in het openbaar en in privé, in toespraken, gesprekken en dagboeken, op manieren die zowel liefdevol als meedogenloos waren. Toch kwamen ze als leiders naar voren. 

De wrede waarheid is dat dynastieën, eenmaal ontketend, niet stoppen voor ouderlijke twijfel. – Rappler.com

Joey Salgado is een voormalig journalist en beoefenaar van overheids- en politieke communicatie. Hij diende als woordvoerder van voormalig vicepresident Jejomar Binay.