Portugals onofficiële exorcismekoorts baart de Kerk zorgen

FÀTIMA (Portugal), 21 juni — Een vrouw sluit haar ogen terwijl een jonge man verkleed als priester beide handen op haar voorhoofd legt. Even later valt ze op de grond voor tientallen gelovigen.

De scène speelt zich niet af in een kerk, maar in de kelder van een klein winkelcentrum op een korte wandelafstand van de uitgestrekte esplanade van het Portugese heiligdom van Fatima, een van de meest bezochte bedevaartsoorden van de katholieke Kerk.

De bijeenkomst maakte deel uit van een reeks maandelijkse zogenaamde "exorcisme-retraites" in Fatima, die zorgen hebben gewekt bij katholieke autoriteiten. Zij stellen dat deze retraites buiten officieel kerkelijk toezicht worden georganiseerd door zelfbenoemde religieuze figuren en dat ze het risico lopen kwetsbare gelovigen uit te buiten.

Op een recente zaterdag wachtten meer dan 100 mensen op het moment waarop Francisco Marques, 27 jaar, zou beginnen zijn handen op de deelnemers te leggen, één voor één.

In een zwarte soutane en een Romeinse boord ziet Marques eruit als een traditionele katholieke geestelijke.

Maar noch het Vaticaan, noch de lokale kerkelijke autoriteiten erkennen zijn bediening, die in 2006 werd opgericht.

Marques legde beide handen op hun voorhoofd en concentreerde zich in stilte.

Sommige deelnemers — voornamelijk vrouwen — vallen onmiddellijk achterover in de armen van begeleiders die achter hen klaarstaan, waarna ze op matten op de vloer worden neergelegd.

"Je krijgt een heerlijk gevoel van vrede. Het is een bevrijding. Ik vertrek hier gereinigd, met een lichtere ziel," vertelde Lurdes Ramisio, een 56-jarige verpleegster, aan AFP tijdens de retraite.

"Ik voel dat hij een kracht heeft. Zijn handen geven mij een kracht door," voegde ze eraan toe.

'Demonen uitdrijven' 

De sessies worden georganiseerd door Marques en zijn familieleden, met de steun van Salvatore Micalef, een Italiaan die zichzelf als zijn bisschop presenteert.

"Toen ik Francisco ontmoette, zag ik bovenal dat hij de gave had om demonen uit te drijven," vertelde Micalef aan AFP. "Ik heb daarom een decreet uitgevaardigd dat hem machtigt om exorcist te zijn."

Exorcisme is de eeuwenoude praktijk van het uitdrijven van demonen of boze geesten uit een persoon of een plaats waarvan men denkt dat ze er bezit van hebben genomen.

Het wordt beoefend door sommige rooms-katholieken, maar door anderen met groot scepticisme bekeken.

Hoewel exorcisme een officieel erkende praktijk binnen het katholicisme is, wordt het beheerst door strenge regels en is het voorbehouden aan speciaal gemachtigde priesters.

Kerkfunctionarissen zeggen dat gevallen van vermeende demonische bezetenheid voorzichtig worden benaderd en vaak overleg met medische deskundigen inhouden, om ervoor te zorgen dat mensen met ziekten zoals epilepsie geen medische behandeling mislopen als hun symptomen ten onrechte aan het bovennatuurlijke worden toegeschreven.

Bisschop Jose Ornelas van Leiria-Fatima vertelde AFP dat de Kerk het onderwerp "met grote prudentie" behandelt om te voorkomen dat de indruk wordt gewekt dat priesters "goeroes" zijn met bijzondere machten over demonen.

In 2023 waarschuwde zijn bisdom tegen wat het "verdachte retraites" noemde, georganiseerd door "een vermeende seminarist en vriend van de paus".

Wijwater en 'geëxorciseerd' zout 

Ornelas zei dat de Kerk weliswaar niet de wettelijke bevoegdheid heeft om dergelijke bijeenkomsten te verbieden, maar wel de verantwoordelijkheid heeft om "misbruik" aan de kaak te stellen door degenen die het lijden van mensen voor eigen gewin "uitbuiten".

Marques zegt het slachtoffer te zijn van een campagne tegen hem en heeft een klacht wegens smaad ingediend tegen kerkelijke autoriteiten.

"We zijn belasterd. We zijn valse priesters, valse bisschoppen en oplichters genoemd. We moeten onze waardigheid verdedigen," zei hij.

Naast de maandelijkse retraites in Fatima viert Marques elke zondag diensten in een privékapel bij zijn woning in een dorp ongeveer 100 kilometer ten noorden van de bedevaartstad.

Hij staat erop dat deelname aan de exorcisme-sessies gratis is, hoewel hij erkent dat donaties van gelovigen de activiteiten helpen financieren.

Bezoekers worden ook aangemoedigd om artikelen te kopen, waaronder "geëxorciseerd" zout, wijwater en zalfoliën die door Marques zijn bereid.

De artikelen zijn uitgestald op een tafel naast visitekaartjes met een foto van hem met paus Franciscus, een telefoonnummer en een bankrekeningnummer voor bijdragen. — AFP