Deze week zijn meer dan 2.000 afgevaardigden uit 192 landen van over de hele wereld, samen met vertegenwoordigers van het maatschappelijk middenveld, de private sector en de media, in Doha, Qatar voor wat een ervaren collega treffend omschreef als de "Coachella van anti-corruptie activisten."

Om de twee jaar roept het Verdrag van de Verenigde Naties tegen Corruptie (UNCAC) de Conferentie van de Staten die Partij zijn (COSP) bijeen, een bijeenkomst waar lidstaten resoluties bespreken, onderhandelen en aannemen die regeringen kunnen gebruiken als leidraad bij het implementeren van anti-corruptiebeleid thuis.

Het organiseren van een weekenlange, hooggeplaatste bijeenkomst om documenten goed te keuren die regeringen niet verplichten om onmiddellijk beleid in te voeren, klinkt misschien teleurstellend op papier (en dat is misschien ook wel het geval). Toch geeft elke verdragstaal of resolutie waarover hier in Doha overeenstemming wordt bereikt, anti-corruptie activisten munitie om hun respectieve regeringen onder druk te zetten om meer te doen en beter te presteren.

De COSP biedt ook neutrale, door de VN goedgekeurde taal die bilaterale en multilaterale donoren gebruiken om hun financiering aan een bepaald land te rechtvaardigen. Dus ja, het gaat ook om geld.

Tot nu toe heb ik meer dan 10 afgevaardigden van de Filippijnse delegatie gezien, geleid door Ombudsman Boying Remulla. Andere topfunctionarissen zijn onder meer voorzitter Geraldine Econg van de anti-corruptierechtbank Sandiganbayan, nieuwe Chief Presidential Legal Counsel Anna Liza Logan, en hoofd van Procurement Service-Department of Budget and Management (PS-DBM) Genmaries Entredicho-Caong.

De Filippijnen zijn niet langer de internationale paria die het was toen Rodrigo Duterte president was, omdat het land onder het bewind van Ferdinand Marcos Jr. meer openstaat voor dialoog met internationale organisaties. Het is dus geen verrassing dat Filippijnse functionarissen met aandacht in plaats van scepsis werden ontvangen.

PS-DBM-hoofd Entredicho-Caong prees de lopende aanbestedingshervormingen in de Filippijnen, ook al hebben journalisten thuis nog steeds moeite met het navigeren door het PhilGeps-portaal om te helpen bij hun onderzoeken naar het corruptieschandaal rond openbare werken, dat het land dit jaar heeft geteisterd.

Remulla schuwde de controverse niet in de panels waar hij deel van uitmaakte en noemde de omvang van de corruptie bij overstromingsbeheersing - waarbij uitvoerende instanties en de wetgevende macht betrokken zijn - "onvoorstelbaar." Hij noemde ook wat zijn kantoor heeft gedaan, waaronder het indienen van zaken tegen de betrokken functionarissen.

Natuurlijk is een nuance die veel buitenlandse afgevaardigden ontgaat dat het corruptieschandaal in verband is gebracht met Marcos zelf en zijn medewerkers. Remulla werd benoemd door de president maar heeft grondwettelijk het mandaat om te dienen als onafhankelijke waakhond tegen overheidscorruptie. Het doet je afvragen hoe Malacañang-functionarissen zoals Logan het schandaal framen in gesprekken met hun buitenlandse collega's.

Video afspelen

Grensoverschrijdende samenwerkingen

Remulla is eerlijk over zijn bedoelingen hier: hij wil de COSP gebruiken als een kans om het net aan te halen rond voortvluchtigen van justitie, zoals Zaldy Co, het afgetreden congreslid dat wordt beschuldigd van betrokkenheid bij de nationale begrotingsmisère. Co verbergt zich in het buitenland en weigert naar huis te komen om de aanklachten tegen hem onder ogen te zien.

Remulla verwijst niet alleen naar vermeende draaiende krachten achter corruptie bij openbare werken die zijn gevlucht - of kunnen vluchten - uit het land, maar ook naar slechte actoren die betrokken zijn bij andere misdaden, zoals illegaal gokken. Voordat onregelmatigheden bij overstromingsbeheersing het nationale gesprek domineerden, waren Filippino's gefocust op oplichthubs gerund door Filippijnse offshore gokoperators.

"Het kantoor van de Ombudsman beschouwt robuuste regionale en grensoverschrijdende samenwerking niet alleen als een optie, maar als een strategische noodzaak voor succes in dit moderne tijdperk van bestrijding van corruptie," zei Remulla in een panel.

"We kunnen beginnen met het creëren van een netwerk van landen dat mensen niet toestaat weg te lopen en zich in een hoekje te verstoppen, en gewoon een gelukkig leven in anonimiteit in een vreemd land te leiden," voegde hij toe in een ander panel.

Dat corruptie grenzeloos is, is een terugkerend gespreksonderwerp in deze panels, inclusief in een panel waar ik deel van uitmaakte. Ik ben hier op uitnodiging van het Bureau van de Verenigde Naties voor Drugs en Misdaad om Journalisten Tegen Corruptie (JAC) te vertegenwoordigen, een netwerk van Zuidoost-Aziatische mediaprofessionals.

Mijn mede-panellid Torplus "Nick" Yomnak maakte een interessant punt: wanneer corruptie uitsluitend als een binnenlandse kwestie wordt behandeld, worden maatschappelijke coalities geconfronteerd met structurele barrières die moeilijk te overwinnen zijn.

Hoewel grensoverschrijdende samenwerkingen de afgelopen jaren zijn toegenomen, wees hij erop dat veel van deze samenwerkingen ad hoc blijven.

"Het neemt de vorm aan van vergaderingen, workshops en conferenties - belangrijk en waardevol, maar vaak op korte termijn. Er is beperkte systematische facilitering, beperkte continuïteit en beperkte langetermijnondersteuning. Zodra het evenement eindigt, vervaagt het momentum vaak," zei hij.

Nick voegde toe dat een meer structurele reactie is begonnen te ontstaan. Met steun van UNODC en de Zweedse regering hebben ze het Zuidoost-Aziatische Anti-Corruptienetwerk voor Maatschappelijke Organisaties opgericht.

Hetzelfde geldt voor mijn organisatie JAC, die - zoals ik opmerkte in mijn panel - financiering verschafte die ons in staat stelde onze onderzoeksverhalen over Zaldy Co na te streven. Dit Zuidoost-Aziatische netwerk heeft ook een platform geboden voor het delen van gegevens onder gelijkgestemde journalisten die corruptie in hun eigen landen onderzoeken.

Ondertussen benadrukte mijn mede-Filippino in het panel, Dexter Yang van het YouthLED-bestuur in Zuidoost-Azië, dat corruptie jongeren het zwaarst treft en onderstreepte de noodzaak om hen op te nemen in de besluitvorming. (Dexter woonde ook de COSP in Atlanta bij, waarna hij voor Rappler schreef over het gebrek aan jongerenvertegenwoordiging op de top op hoog niveau).

Behoefte aan proactieve delegatie

Onderhandelingen over talrijke resoluties die door andere landen zijn ingediend, zijn nog steeds gaande, hoewel er geen wordt gesponsord of mede-gesponsord door de Filippijnen. Naar verwachting zullen veel van deze resoluties ter tafel worden gelegd voordat de top op 19 december sluit.

Afgevaardigden van het maatschappelijk middenveld hier hebben hun inspanningen opgevoerd om staatsafgevaardigden uit hun eigen landen te overtuigen om de informele onderhandelingen bij te wonen en de resoluties te steunen.

Tot nu toe hebben de Filippijnen alleen deelgenomen aan onderhandelingen over twee resoluties, namelijk:

• de toekomst van het UNCAC-beoordelingsmechanisme, een belangrijk instrument omdat wat wordt beoordeeld, uiteindelijk is wat regeringen onder druk worden gezet om te repareren;
• en een resolutie die tracht corruptie te erkennen als een belangrijke oorzaak van milieumisdaden, waarbij ondertekenaars worden aangespoord om sterke binnenlandse kaders te ontwikkelen voor transparantie, participatie van de open overheid en toegang tot informatie

Het is belangrijk dat de Filippijnse regering proactiever is in deze onderhandelingen. Bronnen hier zeggen dat er sterke tegenwerking is geweest van de Verenigde Staten tegen de resolutie over politieke financiering, die staten aanmoedigt om sterkere regels aan te nemen over campagnedonaties, uiteindelijk eigendom en buitenlandse inmenging.

Remulla heeft gezegd dat de Filippijnen die resolutie zullen steunen, maar de delegatie moet woorden omzetten in daden - de discussies bijwonen en vocale steun bieden om aarzeling weg te nemen - want er is kracht in getallen. – Rappler.com