Eminem's eerste documentaire richt de camera terug op zijn fans

In deze tijd, waarin het leven van bijna elke grote muzikale artiest is omgezet in een documentaire, heeft Eminem zich tot voor kort afzijdig gehouden. Ondanks jarenlange aanbiedingen weigerde de hiphop-superster consequent deel te nemen aan een traditionele retrospectieve. Maar die reeks eindigt met Stans, zijn eerste volledige documentaire.

Wat Eminem uiteindelijk over de streep trok, was geen hervertelling van zijn verleden of zelfs een voorschot. Het was een verschuiving in focus, van de artiest naar het publiek.

Eminems documentaire: Jaren in de maak

Volgens langdurig manager Paul Rosenberg is het idee van een Eminem-documentaire door de jaren heen talloze keren voorgesteld. "We zijn al heel lang benaderd door verschillende platforms, studio's, creatievelingen, noem maar op," zegt hij. Maar een terugblik sprak niet aan. "Hij heeft het gevoel dat dit het soort documentaires zijn die mensen maken wanneer ze aan het einde van hun carrière zijn, of het is het soort ding dat over je gemaakt wordt wanneer je er niet meer bent."

Eminem past in geen van beide beschrijvingen, aangezien hij nog steeds grote hits scoort en albums uitbrengt die vaste waarden worden in de hitlijsten. Hij stond open voor een concept dat niet probeerde zijn verhaal af te ronden, en koos in plaats daarvan voor een idee dat de cultuur verkent die er nog steeds omheen draait. De oorsprong van wat zijn eerste grote documentaire werd, gaat terug naar een decennia oud nummer, "Stan."

"Stan" en wat het vandaag betekent

"Gedurende de geschiedenis van de evolutie en culturele impact van het nummer, is het eigenlijk nooit verdwenen," legt Rosenberg uit. "En het fenomeen van het idee van een stan bleef maar groeien."

Voor degenen die het niet weten, Eminem bracht zijn single "Stan" uit in 2000 van zijn The Marshall Mathers LP. Het nummer, dat gebruik maakt van een Dido-sample - en haar credits geeft - was niet een van zijn grootste hits, aangezien het slechts piekte op nummer 51 in de Hot 100. Het nummer, dat het verhaal vertelt van een geobsedeerde fan die te ver gaat en gewelddadig wordt, heeft in de afgelopen jaren een nieuwe betekenis gekregen. Tegenwoordig is een stan simpelweg een fanatieke fan, hoewel de negatieve connotaties nog steeds bestaan.

Aangezien Eminem de term heeft bedacht, die nu vrijelijk wordt gebruikt onder alle fangroepen in de muziek, besloten hij en zijn team een film te maken rond het woord, dat werd gebruikt als een interessante invalshoek om in wezen content te creëren die verankerd is aan een van de meest succesvolle muzikanten aller tijden. Stans is geen typische wieg-tot-heden documentaire, en het gaat niet volledig over een fanbase. Het is iets daartussenin, en een nieuwe manier om muziekverhalen op het grote scherm te beleven.

De beginselen van Eminems Stans

Rosenberg en zijn team schoten vroege beelden en monteerden een sizzle reel om te laten zien wat Stans zou kunnen zijn, jaren voordat er formele plannen werden gemaakt. Dat leidde uiteindelijk tot een samenwerking met Antoine Fuqua en regisseur Steven Leckart.

Leckart zegt dat de pitch vanaf het begin duidelijk was. Dit zou geen standaard bio-doc worden. Als fan van Eminem sinds 1999 benaderde hij Stans zoals hij een verhalende film zou benaderen. "Het was vanaf het begin heel duidelijk wat de documentaire niet wilde zijn," zegt hij, eraan toevoegend dat hoewel sommigen zulke parameters beperkend zouden vinden, hij "alleen kansen" zag.

Stans een theatrale ervaring maken

Geïnspireerd door de structuur en intensiteit van "Stan" zelf, stelde Leckart een visuele stijl voor die speelde met de realiteit. "Ik denk dat we moeten filmen met een rood gordijn," zei hij in het begin, wat een surrealistische, verhoogde aanpak suggereerde die kijkers in Eminems geconstrueerde wereld trok en weg van wat echt is. "We gaven het dit extra filmische element... om je echt in deze wereld te trekken en je te laten afvragen wat echt was en wat niet."

Toen Leckart ontdekte dat het nog niet voltooide product naar de bioscopen zou gaan, besloten hij en zijn medewerkers: "Laten we een fucking film maken."

Diep in Eminems archieven

Stans bevat ongezien beeldmateriaal, wat langdurige fans van de superster zal aanspreken. Leckart had toegang tot Eminems archief - dat "niet bepaald een netjes georganiseerde kluis is," grapt Rosenberg - en werkte samen met langdurige medewerkers van de rapper om oude opnames te herstellen, inclusief originele beelden van de "Stan" muziekvideo.

"We vroegen onszelf gewoon af, als je iets zou kunnen vinden, wat zou je dan willen?" legde Leckart uit. "En laten we dan proberen het te vinden." Dat omvatte eerder niet-gedeelde beelden van de originele muziekvideo, die een belangrijke rol speelt in de overlevering van "Stans" en decennia geleden hielp de betekenis ervan te definiëren.

De fans - of zijn het stans?

Wat Stans zo interessant maakt, zijn de fans. De documentaire toont een aantal van Eminems meest vurige supporters die hun connecties met hem en zijn werk delen, en wat zijn nummers voor hen hebben betekend. Ze komen uit alle lagen van de bevolking en vertegenwoordigen verschillende facties van de enorme aanhang van de rapper - maar of ze daadwerkelijk stans zijn, is iets waarover zelfs zij debatteren.

"Het was voor mij heel belangrijk om de onderwerpen, die toevallig enorme fans zijn, met een enorme hoeveelheid respect te behandelen," zegt Rosenberg. "En ik denk dat wat Steven zo goed deed, is het vinden van mensen die niet alleen ongelooflijk ontroerende verhalen hadden, maar ook zeer herkenbaar en zeer sympathiek waren."

Herkaderen wat het betekent om een Stan te zijn

In de loop der tijd is "stan" een afkorting geworden - meestal negatief - voor obsessieve fandom. Stans verzet zich daartegen. "Het zou een belediging zijn voor [Eminems] kunst en zijn fans om een film te maken die niet aanvoelt als een massaal dankjewel," zegt Leckart. "Deze film is een groot dankjewel."

In plaats van te blijven hangen in de duisternis van het nummer, richt de film zich op identiteit en hoe popcultuur sociale banden vormt. "Het idee van een stan is voor mij gewoon iemand die een enorme fan is van iets - van wat dan ook," verklaarde Rosenberg. "Je kunt een stan zijn van cheeseburgers, wat het ook is. En ik denk niet echt dat het negatief hoeft te zijn." Dat is niet per se hoe het internet het woord gebruikt, maar dit is Eminems film, en hij kan proberen het woord te draaien zoals hij wil.

Eminem: Onderwerp en producent

Hoewel Eminem zowel als onderwerp als producent wordt vermeld, zegt Leckart dat de samenwerking soepel verliep en dat geen enkel deel ervan overdreven werd opgeschoond. "Het is het beste interview dat ik ooit heb gedaan," zegt hij over de tijd die hij doorbracht met de rapper, waarin hij hem vroeg naar enkele van de moeilijkste momenten van zijn leven en carrière. "Er waren nooit momenten waarop we stopten en praatten over 'waar hebben we het over en waarom doen we dit?'"

Er zijn momenten waarop Stans aanvoelt alsof het helpt controversiële uitspraken uit Eminems verleden te hercontextualiseren of alleen het beste te benadrukken - bijvoorbeeld wanneer Elton John beweerde dat hij niet homofoob is of het glazuren over gewelddadige teksten, die al jaren bekritiseerd worden - maar uiteindelijk laat het zien dat wat hij ook doet of zegt, er een fanbase is die het zal liefhebben, wat er ook gebeurt. Dat is echt waar het idee van stan werkelijkheid wordt.

Na een korte run in AMC-bioscopen verschijnt Stans op 26 augustus op Paramount+.