Iran-conflict breidt zich uit naar Libanon, Koeweit schiet per ongeluk Amerikaanse jets neer

DUBAI/WASHINGTON – De Amerikaanse en Israëlische luchtoorlog tegen Iran breidde zich maandag 2 maart uit, zonder einde in zicht, terwijl Israël Libanon aanviel als reactie op aanvallen door Hezbollah en Teheran zijn aanvallen op Golfstaten die Amerikaanse militaire bases herbergen voortzette.

De Amerikaanse president Donald Trump zei dat de operatie enkele weken zou kunnen duren en dat het onduidelijk was wie in Iran de leiding had na de gerichte moord op opperleider ayatollah Ali Khamenei in de openingsuren van de Amerikaans-Israëlische campagne in het weekend.

De aanval op Iran heeft de Golf in oorlog gestort, tientallen burgers in Iran, Israël en Libanon gedood, het mondiale luchtverkeer in chaos gestort en de scheepvaart door de Straat van Hormuz stilgelegd, waar een vijfde van 's werelds oliehandel langs de Iraanse kust vaart, waardoor de olieprijzen omhoog schoten.

Als onderstreping van de risico's schoot Koeweit per ongeluk drie Amerikaanse F-15E gevechtsvliegtuigen neer tijdens een Iraanse aanval, aldus het Amerikaanse Central Command. Alle zes bemanningsleden wisten te ontsnappen en werden veilig teruggevonden. Video gefilmd op een door Reuters geverifieerde locatie toonde een van de vliegtuigen spiralend uit de lucht vallen, met een motor in brand.

Het Amerikaanse leger zei dat het meer dan 1.250 doelen in Iran had aangevallen en 11 Iraanse schepen had vernietigd.

Voor Trump vormden de aanvallen in het weekend tegen een vijand van de VS en zijn bondgenoten van generaties het grootste Amerikaanse buitenlandbeleid gok in decennia. Hij heeft gezegd dat de VS te maken hadden met een dreigende bedreiging vanuit Iran die oorlog rechtvaardigde, hoewel hij geen details gaf en sommige Amerikaanse wetgevers zeiden dat hij geen bewijs heeft getoond om die inschatting te ondersteunen.

Tot dusver zijn zes Amerikaanse militairen gedood, allemaal bij Irans vergeldingsaanvallen in het weekend op Koeweit. Het totaal omvatte twee die maandag door het Amerikaanse leger werden aangekondigd en eerder als vermist waren opgegeven.

De campagne zou een groot politiek risico kunnen vormen voor de Republikeinse Partij van de president bij de tussentijdse verkiezingen dit jaar, waarbij slechts één op de vier Amerikanen de aanval steunt, volgens een weekend Reuters/Ipsos-peiling.

De gemiddelde Amerikaanse brandstofprijzen voor particulieren stegen boven $3 per gallon, deels door het conflict, een zorgwekkend teken voor een president die al te maken heeft met groeiende ontevredenheid over dagelijkse levenskosten.

Trump zegt dat operatie voor op schema ligt

In zijn meest uitgebreide publieke opmerkingen tot nu toe over het conflict zei Trump dat hij de aanval had bevolen om Teherans nucleaire programma en een ballistische raketprogramma dat volgens hem snel groeide, te dwarsbomen.

Hij gaf geen teken dat de operatie snel zou eindigen. Toen de avond viel op maandag, waarschuwde Israël voor dreigende aanvallen op steden in Libanon en zei het het complex dat de Iraanse staatsomroep IRIB in Teheran huisvest te hebben aangevallen. Explosies deden gebouwen in heel Tel Aviv schudden midden in de nacht toen interceptors binnenkomende Iraanse raketten troffen.

"Vanaf het begin hebben we vier tot vijf weken gepland, maar we hebben het vermogen om veel langer door te gaan," zei Trump in het Witte Huis.

In de eerste formele Pentagon-briefing sinds de aanval begon, zei de voorzitter van de Amerikaanse Joint Chiefs of Staff, generaal Dan Caine, dat er nog meer troepen onderweg waren naar de regio. Caine zei dat militaire doelstellingen "enige tijd zullen vergen om te bereiken, en in sommige gevallen moeilijk en grimmig werk zullen zijn."

Maandagmiddag drong het Amerikaanse ministerie van Buitenlandse Zaken er bij Amerikanen op aan onmiddellijk meer dan een dozijn landen in de regio te verlaten, inclusief alle Golf- en Levant-staten, hoewel sluitingen van het luchtruim dit noch gemakkelijk noch goedkoop hebben gemaakt.

Hoewel Arabische Golfstaten, die Amerikaanse strijdkrachten herbergen, hebben gezegd dat ze zich het recht voorbehouden om terug te slaan tegen Iran, hebben geen andere Amerikaanse bondgenoten dan Israël zich bij de aanval aangesloten. Westerse diplomaten zeggen dat ze geen indicatie hebben gehad van de lange termijn plannen van de regering.

Turkije sloot zich aan bij Rusland en China in het veroordelen van de oorlog, die president Tayyip Erdogan een "duidelijke schending" van het internationaal recht noemde.

Iran ontkent een kernwapen na te streven, en zei dat de Amerikaanse aanval ongeprovoceerd was, en plaatsvond terwijl Teheran en Washington in onderhandeling waren over een nucleair akkoord. Trump trok zich tijdens zijn eerste termijn in 2018 terug uit een eerdere internationale overeenkomst die Iran's nucleaire programma beperkte.

Ali Larijani, Iran's hoogste veiligheidsambtenaar, zei op sociale media dat Iran niet zou onderhandelen met Trump, die "waanvoorstellingen" had.

Binnen Iran, waar bewoners snelwegen hebben geblokkeerd om aan het bombardement te ontkomen, was er onzekerheid over de toekomst terwijl emoties varieerden van euforie tot bezorgdheid en woede.

Velen hebben openlijk de dood van Khamenei, 86, gevierd, die sinds 1989 regeerde en veiligheidstroepen aanstuurde die duizenden anti-regeringsbetogers aan het begin van dit jaar doodden.

Maar de conservatieve geestelijke leiders hebben geen teken gegeven de macht op te geven, en militaire experts zeggen dat luchtaanvallen zonder grondtroepen mogelijk niet voldoende zijn om hen te verdrijven. Trump en de Amerikaanse minister van Defensie Pete Hegseth sloten maandag het inzetten van grondtroepen in Iran niet uit.

Het Israëlische leger zei dat een golf aanvallen in Teheran gericht was op Iraanse veiligheidsgroepen die verantwoordelijk zijn voor het onderdrukken van protesten tegen het regime.

Ondertussen zijn tientallen Iraniërs gedood bij aanvallen, waaronder verschillende die kennelijke burgerdoelen troffen.

"Ze doden kinderen, ze vallen ziekenhuizen aan. Is dit het soort democratie dat Trump ons wil brengen?" zei Morteza Sedighi, een 52-jarige leraar, telefonisch vanuit Tabriz in noordwest-Iran. "Onschuldige mensen werden eerst gedood door het regime en nu door Israël en de Verenigde Staten."

Oorlog breidt zich uit naar Libanon

Een nieuw front in de oorlog opende zich maandag toen de Libanese Hezbollah-militie, een van Teherans voornaamste bondgenoten in het Midden-Oosten, raketten en drones richting Israël lanceerde.

Israël reageerde met grootschalige luchtaanvallen, waarvan het zei dat ze gericht waren op de door Hezbollah gecontroleerde zuidelijke buitenwijken van Beiroet en hoge militanten troffen. Het Libanese staatspersbureau NNA zei dat minstens 31 mensen waren gedood en 149 gewond.

Een Iraanse Shahed-drone waarvan Cypriotische functionarissen zeiden dat deze hoogstwaarschijnlijk door Hezbollah vanuit Libanon was afgevuurd, raakte ook de Britse luchtmachtbasis bij Akrotiri in Cyprus. De Britse premier Keir Starmer zei dat Brittannië zijn mensen in de regio zou beschermen maar geen offensieve actie zou ondernemen.

Israël verklaarde Hezbollah-leider Naim Qassem tot "doelwit voor eliminatie." Functionarissen zeiden dat ze voorlopig geen grondoffensief in Libanon overwogen, waarvan de regering maandag militaire activiteiten door Hezbollah verbood.

Toen bondgenoten van Washington in de Golf opnieuw onder vuur kwamen te liggen van Iraanse raketten en drones, steeg zwarte rook op boven het gebied rond de Amerikaanse ambassade in Koeweit. Er waren luide ontploffingen in Dubai en Samha in de Verenigde Arabische Emiraten, en in de Qatarese hoofdstad Doha.

Qatar, een van 's werelds grootste exporteurs van vloeibaar aardgas, legde de productie stil, zonder uitzicht op veilig transport door het knelpunt van de Straat van Hormuz.

Saoedi-Arabië sloot zijn grootste raffinaderij na drone-aanvallen die daar brand veroorzaakten, een van een aantal energie-installaties die doelwit werden. – Rappler.com