Chiny mogą jeszcze przemyśleć swoje relacje z Iranem

W zeszłym miesiącu Chińska Partia Komunistyczna (CPK) uruchomiła swój pięcioletni plan na okres do 2030 roku. Jest to poważne oświadczenie o zamiarach i strategii gospodarczej przywódców drugiej co do wielkości gospodarki świata.

Plan zakłada odejście Chin od produkcji niższej klasy i zamiast tego zdobycie „dominujących pozycji w nauce i rozwoju technologicznym". CPK chce dominować w takich dziedzinach jak AI, obliczenia kwantowe i robotyka. Dąży również do wzrostu PKB na poziomie od 4,5 do 5 procent – w dół z dwucyfrowych wartości z początku tego stulecia, ale wciąż znaczącego.

Produkcja wysokiej klasy, AI i technologia oznaczają energię – i to dużo energii. Chiny są liderem w odnawialnych źródłach energii i energii jądrowej oraz mają dużo węgla, ale są również największym importerem energii na świecie – w ilości około 10,3 miliona baryłek dziennie (bpd) ropy naftowej, według firmy analitycznej Kpler.

Znaczna część tej ropy (i gazu) pochodzi z Zatoki Arabskiej. Interesy Chin w arabskich krajach Rady Współpracy Zatoki Perskiej mają niemal wyłącznie charakter gospodarczy, jak napisał felietonista AGBI Jonathan Fulton.

Pekin importuje węglowodory, a w zamian chińskie firmy sprzedają towary i budują infrastrukturę. Jonathan zauważył w zeszłym roku, że synergia między chińską inicjatywą Pasa i Szlaku a agendami Wizji Zatoki stworzyła „ogromne możliwości" dla chińskich wykonawców.

Jednak relacje CPK z Iranem są jeszcze bliższe. W zeszłym roku Pekin kupił ponad 80 procent, czyli 1,4 miliona bpd taniego eksportu ropy z Iranu, podaje Kpler.

Wcześniej, w 2021 roku, Pekin i Teheran podpisały kompleksowe porozumienie o partnerstwie strategicznym obejmujące współpracę gospodarczą, bezpieczeństwa i technologiczną na okres 25 lat, według komisji przeglądu gospodarczego USA-Chiny.

Teheran powiedział nawet, że zaakceptuje płatność w juanach za opłaty, które chce pobierać od armatorów za przejście przez Cieśninę Hormuz.

Relacje rozciągają się również na sferę wojskową. Pekin wcześniej wysłał do Iranu przeciwokrętowe pociski manewrujące, odtworzone jako Nour. A USA stwierdziły, że Chiny dostarczają przenośne pociski wystrzeliwane z ramienia, tzw. Manpads. Prezydent Trump powiedział, że jeden z nich zestrzelił amerykański samolot bojowy F-15, z którego pilot został uratowany na początku tego miesiąca.

• Stary świat energii jest przewracany do góry nogami
• Iran zezwoli na bezpieczny przejazd filipińskich statków, twierdzi Manila
• Premie gwałtownie rosną, gdy wojna w Iranie zakłóca dostawy nafty w Azji

Dla jasności, rzecznicy CPK zaprzeczyli, że Chiny dostarczały Iranowi broni.

Zaprzeczenia te wskazują na dylemat, w którym CPK się teraz znajduje. Aby osiągnąć tempo wzrostu i zbliżyć się do realizacji technologicznych ambicji pięcioletniego planu, potrzebuje nie tylko energii, ale przede wszystkim dobrze prosperującej gospodarki międzynarodowej.

Chiny wciąż zmagają się z efektami spadku na rynku nieruchomości, napędzanego przez słabą lub nieistniejącą siatkę bezpieczeństwa socjalnego, nadmierne moce produkcyjne w budownictwie i stłumiony system oszczędności.

Chińska gospodarka jest w ogromnym stopniu zorientowana na eksport. Nie potrzebuje świata, w którym 20 procent dostaw ropy transportowanej drogą morską jest zatrzymane w Cieśninie Hormuz i gdzie potencjalni klienci zmagają się z wysokimi cenami energii, inflacją i odpowiadającymi im stopami procentowymi.

W tym pojawiającym się scenariuszu wzrost na poziomie 5 procent wygląda nierealistycznie, wręcz na granicy mrzonki. Czy Chiny ponownie rozważą swoje wsparcie dla Iranu?