TK unieważnia zwolnienie byłego głównego zastępcy rzecznika praw obywatelskich Carandanga z czasów Duterte

MANILA, Filipiny – W kolejnej decyzji uchylającej politykę z czasów Duterte, Trzecia Izba Sądu Najwyższego (SN) unieważniła nakaz Pałacu Malacañang zwalniający Głównego Zastępcę Rzecznika Praw Obywatelskich (ODO), który prowadził dochodzenie w sprawie majątku byłego prezydenta Rodriga Duterte.

Trzecia Izba, za pośrednictwem orzeczenia napisanego przez sędziego stowarzyszonego Marię Filomenę Singh, unieważniła również decyzję Biura Rzecznika Praw Obywatelskich z 14 czerwca 2019 r., która nakazała Melchorowi Arthurowi Carandangowi zaprzestanie pełnienia funkcji ODO i ogłosiła jego stanowisko wakującym.

Ponadto Trzecia Izba SN orzekła, że Carandang jest uprawniony do wszystkich świadczeń emerytalnych obowiązujących do wygaśnięcia jego kadencji. Duterte zwolnił Carandanga w 2018 r., jednak ten miał przejść na emeryturę w 2020 r.

„Jest on również uprawniony do otrzymania wynagrodzenia odpowiadającego okresowi jego zawieszenia prewencyjnego i zwolnienia, jednak wyłącznie do końca jego kadencji" – dodał Sąd Najwyższy.

Pozostali sędziowie Trzeciej Izby — sędziowie stowarzyszeni Alfredo Benjamin Caguioa (przewodniczący), Henri Jean Paul Inting, Samuel Gaerlan i Japar Dimaampao — wszyscy poparli orzeczenie.

Kancelaria Prezydenta (OP) Duterte zwolniła Carandanga po stwierdzeniu jego odpowiedzialności za korupcję i nadużycia finansowe oraz zdradę zaufania publicznego, na mocy nakazu z dnia 30 lipca 2018 r. Podstawą zwolnienia było domniemane naruszenie poufności i korupcja, gdy Carandang złożył oświadczenia dotyczące bankowego dochodzenia w sprawie majątku Duterte.

Ponieważ Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich jest niezależnym organem konstytucyjnym, ówczesne pytanie brzmiało, czy Duterte miał uprawnienia do zwolnienia Carandanga.

Jednak gdy mianowany przez Duterte Samuel Martires został Rzecznikiem Praw Obywatelskich w 2019 r., Martires stwierdził, że nie miał innego wyjścia, jak zwolnić Carandanga.

Sprawa Carandanga trafiła do SN w celu rozpatrzenia, ponieważ Sąd Apelacyjny w 2021 r. uwzględnił wniosek byłego ODO, unieważniając nakaz OP i oddalając skargi przeciwko niemu.

OP z czasów Duterte złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, lecz został on odrzucony. Następnie OP z czasów Marcosa, za pośrednictwem Biura Radcy Generalnego, złożyła wniosek do SN o zakwestionowanie orzeczenia Sądu Apelacyjnego.

W orzeczeniu SN stwierdził, że prezydent — w tym przypadku Duterte — nie ma uprawnień administracyjnych ani dyscyplinarnych wobec zastępcy rzecznika praw obywatelskich.

„Byłoby to niczym innym jak konstytucyjnym paradoksem i bezpośrednim zamachem na odpowiedzialność, gdyby byłemu prezydentowi Duterte pozwolono ukarać Carandanga, jednego z nielicznych urzędników wyraźnie upoważnionych do pociągania przedstawicieli władzy państwowej do odpowiedzialności" – wyjaśnił Sąd Najwyższy.

„Po wyłączeniu [Conchity] Carpio-Morales i usunięciu Carandanga Biuro Rzecznika Praw Obywatelskich zostało praktycznie pozbawione kierownictwa, z jeszcze mniejszą liczbą osób gotowych lub zdolnych do egzekwowania odpowiedzialności w rządzie, a w szczególności wobec prezydenta. Z pewnością było to właśnie zło, przed którym Konstytucja miała chronić" – dodano.

Nawet w hipotetycznej sytuacji, gdyby OP posiadała uprawnienia dyscyplinarne wobec byłego ODO, SN stwierdził, że roszczenie przeciwko Carandangowi „opiera się na niepewnych podstawach".

Skarga przeciwko Carandangowi wynikała z jego wywiadu medialnego, w którym wspomniał o rzekomo nieprawidłowych zapisach transakcji bankowych związanych z byłym prezydentem. Było to w kontekście skargi byłego senatora Antonia Trillanesa IV złożonej do Rzecznika Praw Obywatelskich dotyczącej rzekomych niewyjaśnionych aktywów Duterte.

Zdaniem SN wydanie przez Carandanga wspomnianych oświadczeń nie stanowiło odpowiedzialności administracyjnej uzasadniającej jego zwolnienie ze służby. SN stwierdził, że „bardziej przypominają one obserwacje" urzędnika, którego zadaniem było badanie funkcjonariuszy publicznych, w tym prezydenta.

„Uwypukla to właśnie powód istnienia konstytucyjnych i ustawowych ograniczeń władzy prezydenckiej: ochrony praworządności i zapobiegania koncentracji niekontrolowanej władzy" – powiedział SN.

„Zezwolenie prezydentowi na jednostronne dyscyplinowanie urzędników odpowiedzialnych za dochodzenie w sprawie potencjalnych nadużyć w administracji otwiera drogę do odwetu, przymusu i tłumienia nadzoru — warunków zasadniczo sprzecznych z przejrzystością i odpowiedzialnością." – Rappler.com