4 duże trzęsienia ziemi w 3 różnych miejscach w ciągu pół godziny od siebie. Czy są ze sobą powiązane?

W czwartek, 25 czerwca (czas manilski), kilka minut po godzinie 6 rano, dwa potężne trzęsienia ziemi, każde o magnitudzie powyżej 7,0 i głębokości ogniska poniżej 20 kilometrów, nawiedziły wenezuelski kraj w Ameryce Południowej w odstępie zaledwie 40 sekund.

Epicentra znajdowały się na lądzie w pobliżu miasta Yumare, około 200 kilometrów na zachód od stolicy, Caracas.

Niecałe 30 minut później trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,9 nawiedziło Japonię po przeciwnej stronie Pacyfiku, z epicentrum u wybrzeży północnego Honsiu.

Zarówno wenezuelskim, jak i japońskim trzęsieniom ziemi poprzedzało około siedem godzin wcześniej trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 w północnej Kalifornii w Stanach Zjednoczonych.

Czy te trzęsienia ziemi, które wystąpiły w ciągu kilku godzin od siebie, lecz tysiące kilometrów od siebie, są ze sobą powiązane?

Tak i nie

Tak, te trzęsienia ziemi są powiązane w szerszym kontekście tektoniki płyt — teorii, która mówi, że skorupa ziemska jest podzielona na kilka odłamków zwanych płytami, które nieustannie się poruszają, umożliwiając im wzajemne oddziaływanie.

Jednak sensu stricto nie są one bezpośrednio powiązane. Trzęsienie ziemi o magnitudzie 5,6 w Kalifornii zostało wywołane przez uskok związany z uskokien San Andreas, który wyznacza granicę między Płytą Pacyficzną a Płytą Północnoamerykańską.

Te dwie płyty trą poziomo o siebie, gdy wysoce ruchoma Płyta Pacyficzna naciera na wschód na bardziej stabilną Płytę Północnoamerykańską.

Uskok San Andreas, który przemieszcza się w prawostronnym sensie przesuwczym — co oznacza, że osoba stojąca na Płycie Pacyficznej i patrząca na poruszający się uskok postrzegałaby Płytę Północnoamerykańską po prawej stronie — ciągnie się przez ponad 1200 kilometrów, przecinając cały stan Kalifornia od San Francisco do San Diego.

Wywołał kilka z najbardziej niszczycielskich trzęsień ziemi w historii Ameryki i jest przez wielu obawiany ze względu na groźbę wywołania Wielkiego Trzęsienia Ziemi.

Dwa trzęsienia ziemi o magnitudzie powyżej 7 w Wenezueli zostały wywołane przez system uskokowy poruszający się w podobny sposób jak uskok San Andreas.

W Wenezueli to Płyta Karaibska przesuwa się w prawo względem Płyty Południowoamerykańskiej wzdłuż skomplikowanego systemu uskokien prawostronnych należących do Systemu Uskokowego Boconó-Morón-El Pilar.

Trzęsienia ziemi o magnitudach 7,2 i 7,5, które wystąpiły w odstępie 39 sekund, zostały przez niektórych sejsmologów zinterpretowane jako „dublet" — zjawisko obejmujące dwa trzęsienia ziemi wywołane przez dwa odrębne uskoki działające niezależnie od siebie, ale występujące blisko siebie w przestrzeni i czasie.

Podobne zjawisko sejsmiczne nawiedziło wschodnią Turcję w 2023 roku, gdy dwa trzęsienia ziemi o magnitudach 7,1 i 7,5 nawiedziły kraj w odstępie dziewięciu godzin w promieniu 100 kilometrów.

Trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,9, które nawiedziło północne Honsiu w Japonii około 30 minut po wenezuelskich trzęsieniach ziemi, zostało spowodowane subdukcją Płyty Pacyficznej pod Łuk Japoński, który można uznać za część mikropłyty Ochockiej Płyty Północnoamerykańskiej (zachodnie Honsiu jest częścią Płyty Eurazjatyckiej).

W odróżnieniu od trzęsień ziemi w Wenezueli i Kalifornii, trzęsienie ziemi w Japonii zostało wywołane przez uskok nasuwczy, który polega na przemieszczaniu się płyt wzdłuż nachylonej płaszczyzny. Na Honsiu Płyta Pacyficzna zanurza się pod mikropłytę Ochocką wzdłuż płaszczyzny uskoku nachylonej ku zachodowi, manifestowanej u wybrzeży jako Rów Japoński.

Ten sam region został nawiedzone przez potężne trzęsienie ziemi o magnitudzie 9,0 w Tohoku 11 marca 2011 roku. To trzęsienie ziemi uwolniło energię prawie sto razy większą niż trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,9 z 25 czerwca 2026 roku.

Z powrotem na froncie krajowym

W piątek, 26 czerwca, o godzinie 19:34 (czas manilski), Sarangani zostało ponownie nawiedzone przez trzęsienie ziemi o magnitudzie 6,5, które prawdopodobnie jest wstrząsem wtórnym po trzęsieniu ziemi o magnitudzie 7,8, które nawiedziło ten region 8 czerwca.

Po trzęsieniu ziemi skorupa ziemska musi się dostosować, kontynuując deformację. Te deformacje skorupy powodują wstrząsy wtórne (zdarzenia sejsmiczne, które następują „po" głównym wstrząsie), choć o malejących magnitudach. – Rappler.com

Mario A. Aurelio, PhD jest profesorem w Narodowym Instytucie Nauk Geologicznych – Uniwersytetu Filipin (UP NIGS). Do jego dziedzin zainteresowań należą m.in. badania trzęsień ziemi.