Rwanda chce być miejscem, w którym strukturyzowany i domicyliowany jest kapitał skoncentrowany na Afryce

W 2020 roku Rwanda utworzyła Kigali International Finance Centre (KIFC), aby uczynić Kigali preferowaną bazą dla inwestorów, którzy chcą zakładać spółki holdingowe, fundusze, trusty i fundacje w celu lokowania kapitału w całej Afryce.

Dla stolicy Rwandy liczącej 1,7 miliona mieszkańców konkurowanie z Lagos, Kairem, Nairobi, Mauritiusem i Zjednoczonymi Emiratami Arabskimi jako destynacja dla inwestorów zainteresowanych Afryką było trudnym wyzwaniem dla tego małego miasta. 

Ponad pół dekady później Kigali zajmuje trzecie miejsce wśród międzynarodowych centrów finansowych Afryki, ustępując jedynie Casablance i Mauritiusowi. Jeśli spędzisz trochę czasu w tym mieście, jak ja ostatnio, możesz zrozumieć, że inwestorzy wolą Kigali, pomimo małego rynku, ponieważ jest przewidywalne. 

Hortense Mudenge, dyrektor generalna KIFC, powiedziała TechCabal, że rozwój Kigali był świadomy i wymagał uchwalenia ponad 22 ustaw i przepisów w ciągu około pięciu lat oraz ugruntowania reputacji kraju pod względem stabilności, dobrego ładu korporacyjnego, zgodności z przepisami i szybkości realizacji, aby zbudować potok 300 inwestorów. 

Kigali oferuje 3% stawkę podatku dochodowego od osób prawnych, 0% podatku u źródła od dywidend, tantiem i odsetek, brak podatku od zysków kapitałowych oraz szybką rejestrację (nawet w ciągu sześciu godzin, jak powiedział mi jeden z inwestorów), wszystko pod warunkiem spełnienia wymogów substancji ekonomicznej i wykazania zarządzania i kontroli w Rwandzie.

Tworzenie tych zachęt dla inwestorów jest powiązane z celem rządu Rwandy, aby usługi finansowe stanowiły 5,2% PKB kraju do 2035 roku i 11,8% do 2050 roku. Obecnie sektor ten stanowi mniej niż 3% PKB. 

Strategia Rwandy wobec inwestorów wykracza poza zachęty podatkowe i obejmuje infrastrukturę regulacyjną, ponieważ kraj zaczyna łączyć zestaw umów paszportowych dla licencji fintech, które mogą pozycjonować Kigali jako bramę do wielu rynków afrykańskich.

W lutym 2025 roku Bank Ghany i Narodowy Bank Rwandy podpisały pierwszą taką umowę w Afryce, umożliwiającą fintechom posiadającym licencję w którymkolwiek z tych krajów ekspansję na oba rynki dzięki uproszczonym procesom zatwierdzania. Rok później, 11 marca 2026 roku, Rwanda i Kenia podpisały Deklarację z Kigali, wprowadzającą podobne ramy zgodne z regionalnymi wysiłkami integracji płatności.

Rezultatem jest powstający zestaw korytarzy regulacyjnych łączących Afrykę Zachodnią i Wschodnią — z Rwandą w centrum. Choć model jest wciąż na wczesnym etapie, wskazuje na przyszłość, w której fintechy będą mogły działać na wielu rynkach z jednej bazy regulacyjnej.

W naszej rozmowie na marginesie Innovative Fintech Forum w marcu 2026 roku Mudenge przedstawia plan Rwandy na konkurowanie z Mauritiusem i ZEA w zakresie strukturyzacji inwestycji oraz jak kraj nie stara się rywalizować z Lagos czy Nairobi pod względem głębokości rynku krajowego, ale być miejscem, gdzie kapitał jest domicylowany i strukturyzowany, zanim wpłynie do tych większych gospodarek.

Wywiad został zredagowany pod względem długości i przejrzystości.

Publicznie stwierdziła Pani, że KIFC spędziło pierwsze pięć lat w trybie startupu, budując fundamenty i ramy regulacyjne, a teraz przechodzi do skalowania wpływu. Objęła Pani stanowisko w lipcu ubiegłego roku po założycielskim dyrektorze generalnym. Jakie konkretne wskaźniki definiują sukces w tej następnej fazie?

Znasz dolinę śmierci dla większości startupów? (Pierwsze pięć lat, kiedy większość startupów umiera.) Przynajmniej ją przeszliśmy. To oznacza, że coś się dzieje. Teraz przez kolejne pięć lat chodzi o wzrost.

Pierwszym konkretnym wskaźnikiem jest rzeczywista liczba katalitycznych inwestorów, których jesteśmy w stanie przyciągnąć i którzy u nas założyli działalność. Przez katalitycznych rozumiem podmioty, które lokują kapitał w celu rozwoju kluczowych projektów dla kraju oraz podmioty lokujące kapitał w kluczowe projekty w regionie i na kontynencie, gdzie Rwanda służy jako baza.

Po drugie, jesteśmy w stanie przyciągnąć kluczowych usługodawców. Zawsze jest element tego, kto pomaga i doradza. To budowanie ekosystemu i branży funduszy (katalitycznych zarządzających funduszami, administratorów funduszy, prawników i doradców). Ten ekosystem wspiera inwestorów w działaniu. Jak zdywersyfikowani są nasi uczestnicy usług finansowych? Jeśli dziś największą branżą Rwandy jest bankowość, czy może nią być fundusze w ciągu następnych pięciu lat? Wprowadzamy nowe branże oferujące różne usługi.

Po trzecie, jak rozwinęliśmy naszą pulę talentów. Czy tworzymy wysokiej jakości miejsca pracy i wiedzę specjalistyczną dla naszych profesjonalistów, naszych młodych profesjonalistów? Ile wysokiej jakości miejsc pracy powstało w wyniku tych nowych branż? Jeśli będziemy w stanie osiągnąć te trzy cele, to będzie historia wzrostu.

Z wydarzenia i wszystkiego, co zauważyłem, wydaje się, że plan rządu polega na przyciągnięciu zagranicznego kapitału do Rwandy. Gdzie kapitał krajowy wpisuje się w Pani strategię?

To plan każdego rządu: przyciągnąć kapitał. Kigali International Finance Centre działa jak model hybrydowy. Nawet lokalni inwestorzy mogą korzystać z tych zachęt, o ile spełniają minimalne wymagania substancji ekonomicznej. To nie jest tylko dla inwestorów regionalnych czy międzynarodowych. 

Rwanda ma jeszcze większą strategię dotyczącą mobilizacji zasobów krajowych. Mamy element oszczędności, który pozwala na reinwestycję. Mamy rozwijające się rynki kapitałowe. Chcemy rozwijać naszą giełdę i wykorzystać potencjał naszej diaspory. Nasze rynki kapitałowe i giełda niedawno przyjęły wielowalutowy, wielonominałowy system i prawo. Umożliwia to większy udział naszej diaspory spoza Rwandy.

Korporacje również tworzą różne projekty, takie jak obligacje korporacyjne i zielone obligacje, ponieważ to zostało dla nich przygotowane. Dla nas chodzi o stworzenie bardziej sprzyjającego środowiska pozwalającego na aktywny udział nie tylko inwestorów międzynarodowych, ale także naszych własnych lokalnych graczy. Kiedy organizujemy roadshowy gdzie indziej, również organizujemy je w Rwandzie.

Na kontynencie jest duża konkurencja o status centrum finansowego. Lagos, Kair, Mauritius. Co Kigali może zrobić, czego inne nie mogą?

Powiem wprost. Nigdy nie będziemy konkurować z większymi gospodarkami, ponieważ nie jesteśmy do tego przygotowani ani skonstruowani. Nie będziemy konkurować z Nairobi, Lagos, Egiptem czy RPA. Krajowo są to większe gospodarki, a oferta jest bardzo różna, ponieważ nawet Lagos, które się rozwija, będzie obsługiwać kluczowych interesariuszy w Nigerii, ponieważ możliwości są ogromne.

Jesteśmy mniejszym rynkiem. Ale unikalną siłą, jaką ma Rwanda, jest jej globalna reputacja, która doskonale nadaje się do strukturyzacji inwestycji. Kiedy mówimy o konkurencji, widzimy ją bardziej w kierunku Mauritiusu czy ZEA, ponieważ obecnie na kontynencie to są jurysdykcje, które są kluczowymi graczami w strukturyzacji inwestycji. Niezależnie od tego, czy jesteś lokalnym, regionalnym czy międzynarodowym graczem i chcesz inwestować na kontynencie, albo jedziesz na Mauritius, albo do ZEA. Jeśli jesteś w Kenii czy Nigerii, też tam jedziesz.

Właśnie tam się plasujemy. A czego szukają inwestorzy? Stabilności, dobrego ładu korporacyjnego, zgodności z przepisami i tego, jak szybko sprawy się załatwia. Rwanda to już ma. To, co te jurysdykcje mają więcej, to bardziej rozbudowany ekosystem, ponieważ mają dorobek i zajmują się tym od dłuższego czasu.

Fakt, że Rwanda znajduje się na liście kontrolnej inwestorów przy wyborze jurysdykcji do domicylu, to już wygrana. Teraz chodzi o to, co jeszcze spełniamy na tej liście. Tam właśnie chcemy skoncentrować nasze wysiłki na rozwoju ekosystemu, ponieważ gdy to będzie na miejscu, będzie równa konkurencja.

Chcę również zauważyć: inwestorzy zawsze będą chcieli dywersyfikować. Inwestor nigdy nie ulokuje swoich pieniędzy w jednym miejscu. Myślę, że już to widzimy.

NIFC został opracowany koncepcyjnie w 2014 roku, uruchomiony w 2022 i ma 25 inwestorów. Rwanda została opracowana koncepcyjnie w 2020, uruchomiona w 2021 i ma 300 inwestorów. Co zrobiliście inaczej?

Należy zauważyć dwie rzeczy. Rwanda jest mniejszą gospodarką i mniejszą populacją, dzięki czemu sprawy mogą toczyć się szybciej. Kiedy mamy tę wizję i strategię, wszyscy się dostosowują — to przewaga bycia mniejszym rynkiem i gospodarką.

Nairobi jest bardziej dojrzałe. Jeśli wprowadzasz zmiany, wymaga to czasu, ponieważ jest to już kwitnąca regionalna gospodarka. Mamy więc różne obszary geograficzne i sprawy rozwijają się inaczej.

Drugą rzeczą jest nisza, którą wyrzeźbiliśmy. Nairobi jest bardziej skoncentrowane na rynku krajowym, ponieważ są tam większe możliwości, ale obsługuje także region, głównie w zakresie siedzib i instytucji przychodzących obsługiwać branżę. My koncentrujemy się bardziej na domicylu. Masz inwestorów, którzy inwestują w Kenii, ale są u nas domicylowani. Kiedy patrzysz na przyciąganie inwestorów strukturyzujących podmioty w porównaniu z instytucjami zakładającymi działalność inwestycyjną w kraju, możesz zobaczyć wyższe liczby tutaj, ponieważ strukturyzacja prawna jest łatwiejsza do wykonania. Ostatecznie sprowadza się to do sprawności, jaką mają różne kraje.

Czy są jakieś dodatkowe zachęty podatkowe, które pojawią się w tym roku?

To zależy od potrzeb sektora. Rwanda już ma zachęty dla kluczowych sektorów priorytetowych, w które chcemy inwestować i które są również kluczowe dla wzrostu gospodarki. Kigali International Finance Centre jest niemal jak dodatkowa warstwa do tego, szczególnie dla inwestorów, którzy chcą skalować i lokować kapitał nie tylko w Rwandzie, ale także poza nią.

Zrewidowaliśmy kodeks podatku dochodowego i oferowano zachęty w zakresie ułatwiania różnych struktur prawnych. Są zwolnienia z podatku u źródła od dochodów pasywnych. Masz również obniżoną preferencyjną stawkę podatku dochodowego od osób prawnych wynoszącą około 3%, w zależności od struktury i wielkości inwestycji.

Ideą jest bycie konkurencyjnym wobec innych kluczowych jurysdykcji i centrów finansowych już obsługujących kontynent. To, co jest ważne poza zachętami dla nas w Rwandzie, to substancja ekonomiczna. Ideą zachęt jest zachęcanie do inwestycji, ale także zachęcanie do wzrostu gospodarczego. Te zachęty wiążą się z minimalnymi wymogami substancji, które muszą zostać spełnione. Ostatecznie chodzi o to, aby Rwanda nadal utrzymywała przewagę konkurencyjną w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej.

Czy widziała Pani rezultaty z najnowszej rundy reform?

Myślę, że wszędzie tam, gdzie są zachęty, są rezultaty i szybkie rezultaty. To, co widzieliśmy, to zdecydowanie duże zainteresowanie ze strony inwestorów (private equity, venture capital, a nawet inwestorów instytucjonalnych) we wszystkich obszarach pod względem zakładania działalności w Rwandzie. Do tej pory mamy ponad 300 inwestorów, którzy przybyli w wyniku tego.

Rozpoczęliśmy tę inicjatywę sześć lat temu, a kiedy patrzysz na to, kiedy reformy zostały przyjęte, to jeszcze stosunkowo mniej. Kiedy masz rosnący potok inwestorów, pokazuje to, że nie tylko dowodzimy tutaj koncepcji. Inwestorzy szukają alternatyw, miejsc do dywersyfikacji swoich inwestycji.

Kiedy patrzysz na profil inwestorów, naprawdę są różnorodni. Nasza unikalna propozycja wartości w porównaniu z dużą gospodarką z dużymi projektami bankowymi to domicyl, tworzenie miejsca, gdzie można łatwo domicylować lub konsolidować swoje aktywa.

Większość inwestorów, których znajdziesz, zakłada spółki holdingowe, aby inwestować w regionie. Masz tych zakładających pojazdy specjalnego przeznaczenia lub fundusze, aby mobilizować kapitał i lokować go, zwłaszcza w większych gospodarkach. A potem masz osoby o wysokiej wartości netto zakładające inicjatywy filantropijne poprzez fundacje.

Nawet na tej konferencji nie chodziło tak bardzo o omawianie fintechu konkretnie, ale o dyskusję dotyczącą zarządzania majątkiem, sukcesji majątkowej i jak to wygląda. Mamy rosnącą liczbę osób przechodzących do wyższego przedziału dochodowego, więc rozmowa dotyczy planowania dziedzictwa. Mamy struktury dla trustów, aby ułatwić sposób zakładania rodzin i zarządzania majątkiem. Na kontynencie są świetne możliwości inwestycyjne i naprawdę chodzi o to, jak wszyscy wykorzystujemy nasze mocne strony, aby oferować konkurencyjne i sprzyjające środowisko.

Czy tych 300 inwestorów przybywało stopniowo przez ostatnie sześć lat, czy głównie w ostatnim roku?

Stopniowo. Jako agencja zostaliśmy utworzeni w 2020 roku. Większość naszych przepisów została przyjęta w 2021 i na początku 2022 roku. Od tego czasu następował stopniowy wzrost. I oczywiście różne uwarunkowania geopolityczne również wpływają na to, jak inwestorzy patrzą na różne rynki, które wzbudziły zainteresowanie.

To również zajęło trochę czasu, ponieważ większość ludzi niekoniecznie kojarzyłaby Rwandę z centrum usług finansowych, szczególnie w regionie. Gdy weszliśmy do Global Financial Centres Index, to było przełomem. Teraz byliśmy porównywani z innymi centrami finansowymi i poprawiamy się i wspinamy w tym rankingu, co naszym zdaniem jest również powodem dużej zmiany, która się dzieje.

Konkretnie w ostatnim roku założyło działalność ponad 80 inwestorów. Rok wcześniej stosunkowo mniej. Więc to skumulowane to ponad 300. Ale znacznie więcej przybyło w ostatnich latach, ponieważ wtedy mieliśmy przepisy na miejscu i kiedy ci pierwsi pionierzy byli w stanie faktycznie założyć podmioty. Założenie podmiotów nie oznacza, że zaczynasz natychmiast, więc aktywność rzeczywiście pojawiła się w ciągu ostatnich dwóch do trzech lat.

Czy ocenia Pani to, co osiągnęliście do tej pory, jako satysfakcjonujące?

Oceniłabym to w ten sposób. Kiedy masz powstające centrum finansowe, największą częścią dla nas, gdy zaczynaliśmy, było: udowodnijmy tę koncepcję. A Rwanda jest bardzo dobrze znana z tego.

Mając około pięć lat, już masz potok inwestorów, którzy założyli działalność, uchwaliliśmy ponad 22 prawa i przepisy, a Rwanda dołączyła do Global Financial Centres Index, obecnie zajmując trzecie miejsce w Afryce, zaraz po Casablance i Mauritiusie. To wielka sprawa.

Teraz na następne pięć lat to naprawdę gra ekosystemowa. Musimy upewnić się, że mamy bardziej rozbudowany ekosystem i branżę wspierającą inwestorów, którzy się zakładają. Wielką zaletą, jaką mamy, jest ogólna reputacja Rwandy. To czynniki, które już dają nam przewagę. Chodzi o to, jak pozycjonujemy się regionalnie wokół usług finansowych.

Jeśli chodzi o sektory, czy jest konkretny sektor, w którym Rwanda ma przewagę nad Nairobi i innymi w Afryce?

Naprawdę przewodzimy, jeśli chodzi o nauki o życiu — biofarma, pharma tech. To wielka sprawa, która nadchodzi i pozycjonujemy się, aby zobaczyć, jak Rwanda obsługuje region.

Jesteśmy również znani głównie jako centrum proof-of-concept. Znajdujesz wiele inwestycji technologicznych, które pozwalają różnym startupom testować i pilotować z możliwością skalowania. I właśnie teraz, nawet podczas konferencji, patrzymy na skalowanie paszportowania licencji banków centralnych. To będzie przełom.

Kolejna nadchodząca to turystyka. Widzimy dużą w zakresie sportu, turystyki i kreatywności, gdzie idą duże inwestycje.

A ta, której ostatecznie chcemy, to usługi finansowe. Mamy Wizję 2050 i celem jest stać się gospodarką o wysokich dochodach opartą na wiedzy w ciągu 25 lat. Pytanie brzmi, jak osiągniemy tę przyspieszoną transformację gospodarczą w tak krótkim czasie. Naprawdę musimy skupić się na branżach o wysokiej wartości. Nie jesteśmy w grze o skalę, ale raczej w grze o jakość, ze względu na naszą geografię.

Czy macie coś, co jest unikalną zachętą dla startupów lub szybko rozwijających się firm? A po drugie, odnośnie dostawców usług aktywów wirtualnych — jaki jest tam plan?

Rada Ministrów właśnie przyjęła prawo o aktywach wirtualnych. Po zatwierdzeniu i przyjęciu przejdzie przez parlament. Ideą jest, że odblokowuje możliwości dla różnych klas aktywów w formie wirtualnej. Regulacja pójdzie w ślad, a oczywiście zachęty. W takim stanie jesteśmy. To coś pojawiającego się w większości gospodarek, więc chodzi o zobaczenie, jak to zachęcamy.

Dla startupów, a głównie fintechów, oni również mają zachęty. Mają swój specjalny system podatkowy. Nawet gdy patrzysz na Kigali International Finance Centre, są zachęty oferowane dla fintechów. Zachęty nie muszą być tylko fiskalne. 

Masz również zachęty wsparcia, takie jak Sandbox Framework. Bank Centralny Rwandy i Urząd Rynków Kapitałowych ustanowiły Ramy Sandbox, aby umożliwić im testowanie i pilotowanie innowacyjnych produktów i usług, z którymi regulator nie jest jeszcze zaznajomiony. Są różne kohorty i wiele startupów zapisuje się na to, a regulatorzy są tam, aby zobaczyć i monitorować.

Dla nas jako agencji, z potokiem inwestorów, których przyciągamy, ponieważ zakładają firmy i podmioty, teraz łączymy ich z różnymi startupami, ponieważ to jest możliwość, w którą mogą ulokować kapitał. Odgrywamy tę rolę swatania.

Macie Państwo partnerstwo z singapurską Global FinTech Network. Jak działa to partnerstwo i jakie korzyści przynosi afrykańskim startupom?

Global FinTech Network (GFTN) jest ramieniem Monetary Authority of Singapore, który jest bankiem centralnym Singapuru. Zwykle organizują Singapore FinTech Festival, duże coroczne flagowe wydarzenie dla Azji i nie tylko. Inclusive FinTech Forum jest afrykańskim odpowiednikiem tego.

Pomysł narodził się z rozmowy. Ktoś zadał pytanie: Dlaczego dla startupów czy inwestorów najczęściej wyjeżdżają z Afryki, aby uczestniczyć w konferencjach, szukać inwestorów, szukać partnerstw, które faktycznie rozwiązują afrykańskie problemy? Czy jest możliwość zorganizowania forum na kontynencie? Rwanda i Singapur już nawiązały relacje, więc pomysł był taki: czy moglibyśmy zapożyczyć sukces, jaki GFTN odniósł w Singapurze, aby rozwinąć podobne forum tutaj?

Ideą jest zajęcie się włączeniem finansowym, ponieważ nie jest to specyficzne tylko dla Rwandy. Dotyczy większości krajów. Uczymy się od siebie nawzajem, łączymy się, budujemy, ale ostatecznie chodzi także o wpływ inwestycji. Większość prelegentów na konferencji to osoby regionalne i międzynarodowe. Publiczność mówi do innych regionów. Budujemy partnerstwa społecznościowe ze stowarzyszeniami fintech w całej Afryce, które współpracują z nami nad treścią i tym, co konferencja może zaoferować.

Współpracujemy również z decydentami politycznymi. Byli tu różni prezesi banków centralnych. Dyskusja dotyczy tego, jakie reformy moglibyśmy forsować w celu harmonizacji, ponieważ wszyscy wydajemy się robić to samo, ale fintechy i założyciele mają trudności ze skalowaniem z powodu tego silosowego podejścia. 

Następnie jest to samo w środowisku akademickim, talentach, karierach, założycielach i salkach negocjacyjnych. To coś, co jest dla Afryki, ale wszyscy znajdujemy w tym rozwiązanie.