Finansowanie venture capital w sektorze fintech wzrosło z około 9 miliardów dolarów w 2013 roku do ponad 130 miliardów dolarów w 2021 roku, według danych Crunchbase. Nawet po korekcie w 2022 i 2023 roku, roczne finansowanie fintech w 2024 roku nadal przekroczyło 50 miliardów dolarów, czyli około pięć razy więcej niż w 2013 roku. W ciągu dekady sektor przyciągnął ponad 10 razy więcej inwestycji niż na początku.
Takie tempo wzrostu jest niezwykłe nawet jak na standardy sektora technologicznego. SaaS, e-commerce i healthtech również odnotowały znaczny wzrost finansowania w tym samym okresie, ale żaden z nich nie dorównał trajektorii fintech. Zrozumienie dlaczego wymaga przyjrzenia się temu, co odróżnia usługi finansowe od innych rynków technologicznych.
Argument wielkości rynku
Usługi finansowe to największa branża na świecie pod względem przychodów. Same przychody globalnej bankowości przekroczyły 6,5 biliona dolarów w 2023 roku, według Global Banking Annual Review firmy McKinsey. Ubezpieczenia dodają kolejne 5 bilionów dolarów. Zarządzanie aktywami, płatności i inne usługi finansowe podnoszą łączną kwotę znacznie powyżej 15 bilionów dolarów rocznych przychodów.
Inwestorzy venture capital zauważyli, że firmy fintech przejmują nawet niewielką część tych przychodów i przewidzieli, co stanie się, gdy ta frakcja wzrośnie. Gdyby firmy fintech przejęły zaledwie 5% globalnych przychodów bankowych, stanowiłoby to ponad 300 miliardów dolarów rocznych przychodów. Ta matematyka przyciągnęła inwestorów przyzwyczajonych do finansowania firm na znacznie mniejszych rynkach.
Całkowity adresowalny rynek dla fintech to nie tylko istniejące przychody z usług finansowych. Obejmuje on działalność gospodarczą, która obecnie znajduje się poza formalnym systemem finansowym. Bank Światowy szacuje, że 1,7 miliarda dorosłych nie posiada konta bankowego. Małe przedsiębiorstwa na rynkach wschodzących borykają się z roczną luką finansową w wysokości 5,2 biliona dolarów, według Międzynarodowej Korporacji Finansowej. Te nieobsługiwane i niedostatecznie obsługiwane populacje reprezentują dodatkowe przychody, których tradycyjne banki nie przechwytują, ale firmy fintech mogłyby.
Co uczyniło fintech atrakcyjnym dla inwestycji
Kilka cech firm fintech uczyniło je atrakcyjnymi konkretnie dla inwestorów venture capital.
Firmy fintech mają tendencję do silnych efektów sieciowych. Platforma płatnicza staje się bardziej wartościowa, gdy akceptuje ją więcej sprzedawców, co przyciąga więcej konsumentów, co przyciąga więcej sprzedawców. Visa zbudowała jeden z najbardziej dochodowych biznesów w historii na tej dynamice. Inwestorzy dostrzegli ten sam potencjał w firmach takich jak Stripe, Square i Adyen.
Modele przychodów oparte na transakcjach były atrakcyjne dla inwestorów, ponieważ skalują się przewidywalnie. Procesor płatności, który pobiera 2,9% z każdej transakcji, zwiększa swoje przychody automatycznie wraz ze wzrostem wolumenu transakcji. Nie ma potrzeby sprzedawania dodatkowych produktów istniejącym klientom. Przychody rosną wraz z podstawową działalnością gospodarczą.
Wysokie koszty zmiany dostawcy chroniły pierwszych graczy. Gdy firma zintegruje API płatności Stripe ze swoim procesem realizacji zamówienia, przejście na konkurencję wymaga przeprojektowania całego systemu płatności. To samo dotyczy platform banking-as-a-service, infrastruktury kredytowej i narzędzi zgodności. Ta przyczepność dała inwestorom pewność, że wczesne firmy fintech mogą zatrzymać klientów w czasie.
Bariery regulacyjne, paradoksalnie, również przyciągały inwestycje. Chociaż regulacje utrudniają wejście do fintech, chronią również firmy obecne na rynku, gdy osiągną zgodność. Firma fintech, która uzyskuje licencję bankową lub rejestrację nadawcy pieniędzy w wielu jurysdykcjach, zbudowała fosę regulacyjną, której konkurenci nie mogą łatwo przekroczyć. Inwestorzy postrzegali te licencje jako trwałe przewagi konkurencyjne.
Harmonogram finansowania
Finansowanie fintech rosło w wyraźnych fazach.
Od 2013 do 2017 roku finansowanie rosło systematycznie z 9 miliardów dolarów do około 30 miliardów dolarów rocznie. Ta faza była zdominowana przez firmy płatnicze i kredytowe. Sukces PayPala (był już notowany na giełdzie i szybko rósł) potwierdził rynek. Firmy takie jak Stripe, Square, LendingClub i SoFi pozyskały znaczące rundy w tym okresie.
Od 2018 do 2020 roku finansowanie przyspieszyło do poziomu między 40 a 55 miliardami dolarów rocznie. Neobanki stały się główną kategorią, a Revolut, Chime, N26 i Nubank pozyskały duże rundy. Firmy insurtech, takie jak Lemonade i Root, również przyciągnęły znaczne inwestycje. Rynek poszerzył się poza płatności i kredyty na niemal każdy pionowy obszar usług finansowych.
W 2021 roku finansowanie eksplodowało do ponad 130 miliardów dolarów. Niskie stopy procentowe, nadwyżka płynności w venture capital i cyfrowa adopcja napędzana pandemią stworzyły idealną burzę dla inwestycji fintech. Tiger Global, Vision Fund SoftBanku i inni wielcy inwestorzy dokonali dziesiątek zakładów fintech przy wysokich wycenach. Kilka firm osiągnęło status "jednorożca" (wyceny powyżej 1 miliarda dolarów) w ciągu miesięcy zamiast lat.
Korekta w 2022 i 2023 roku sprowadzała finansowanie z powrotem do około 40-50 miliardów dolarów rocznie. Ten poziom jest nadal znacznie powyżej bazowej linii sprzed 2020 roku, co sugeruje, że szczyt z 2021 roku był wartością odstającą, ale podstawowy trend wzrostowy jest realny.
Kto inwestuje
Baza inwestorów w fintech znacznie się zmieniła w ciągu dekady.
We wczesnych latach inwestycje w fintech były skoncentrowane wśród specjalistycznych firm venture capital. QED Investors, Ribbit Capital i Nyca Partners zbudowały swoją reputację, koncentrując się wyłącznie lub głównie na technologii finansowej. Firmy te posiadały głęboką wiedzę w zakresie usług finansowych i mogły oceniać modele biznesowe fintech dokładniej niż inwestorzy ogólni.
W miarę rozwoju rynku inwestorzy technologiczni o szerokim profilu weszli w siłę. Sequoia Capital, Andreessen Horowitz i Accel zbudowały praktyki fintech. Fundusze crossover, takie jak Tiger Global i Coatue Management, które inwestują zarówno na rynkach publicznych, jak i prywatnych, zaczęły dokonywać dużych zakładów fintech na późnym etapie. Ich zaangażowanie podniosło wyceny i zwiększyło rozmiary transakcji.
Inwestorzy korporacyjni również stali się znaczącymi uczestnikami. Visa, Mastercard, Goldman Sachs i Citigroup prowadzą aktywne programy inwestycyjne venture skupione na fintech. Te korporacje inwestują zarówno dla zwrotów finansowych, jak i dla strategicznego dostępu do emerging technologies, które mogą wpłynąć na ich podstawową działalność.
Ostatnio fundusze majątkowe państw i fundusze emerytalne weszły na rynek. GIC i Temasek Singapuru, Mubadala Abu Zabi i CDPQ Kanady dokonały znaczących inwestycji fintech. Ci długoterminowi inwestorzy wnoszą cierpliwy kapitał, który jest mniej wrażliwy na krótkoterminowe wahania rynkowe.
Co nastąpi po 10x
Następna dekada finansowania fintech będzie wyglądać inaczej niż ostatnia. Era szerokiej, niezróżnicowanej inwestycji w każdą firmę z "fintech" w swoim pitch decku dobiegła końca. Inwestorzy są bardziej selektywni, a firmy pozyskujące kapitał muszą wykazać wyraźną ekonomię jednostkową i realistyczną ścieżkę do rentowności.
Obszary przyciągające największy kapitał w 2025 roku i później to infrastruktura (szyny płatności, platformy bankowe, narzędzia zgodności), usługi finansowe B2B (zarządzanie skarbcem, karty korporacyjne, automatyzacja zobowiązań), oraz produkty finansowe oparte na AI (zautomatyzowany underwriting, wykrywanie oszustw, spersonalizowane doradztwo finansowe). Adopcja AI w usługach finansowych jest szczególnie silnym motorem nowych inwestycji.
Rynki wschodzące również przyciągają rosnący udział venture capital fintech. Afryka, Ameryka Łacińska i Azja Południowo-Wschodnia oferują duże populacje, niską penetrację usług finansowych i zachowania konsumenckie zorientowane na mobile-first. Zwroty z udanej firmy fintech na tych rynkach mogą dorównać lub przekroczyć te z inwestycji na rynkach rozwiniętych, a konkurencja jest często mniej intensywna.
10-krotny wzrost finansowania venture capital w fintech w ciągu ostatniej dekady był napędzany połączeniem ogromnej wielkości rynku, korzystnych trendów technologicznych i obfitego kapitału. Wielkość rynku i trendy technologiczne się nie zmieniły. Kapitał stał się droższy i bardziej selektywny, ale nadal płynie do sektora w znaczących ilościach. Kolejny 10x nie jest gwarantowany, ale warunki dla dalszego wzrostu pozostają na miejscu.
