Riz Ahmed o bardzo osobistym „Bait"

"Jestem tutaj, jestem obecny". Zmęczony Riz Ahmed pojawia się w moim oknie Zoom, masując twarz dłońmi. Poprzedniej nocy był na premierze swojego nowego serialu Bait. Teraz, w obliczu entuzjastycznych recenzji, zanurza się po kolana w kolejnych konferencjach prasowych.

Zaczynam od przyznania, że obejrzałem Bait za jednym podejściem. "W żadnym momencie nie mogłem przewidzieć, dokąd zmierza serial" - mówię mu. Nagle zmęczenie znika z jego twarzy w zwolnionym tempie, gdy uderza pięścią w powietrze triumfalnie. "TAK!"

Ten wywiad zawiera spoilery do Bait.

Bait Riza Ahmeda jest niemożliwy do skategoryzowania — celowo

Serial, który Ahmed stworzył, napisał i w którym gra, opowiada o Shahu Latifie, zmagającym się brytyjsko-pakistańskim aktorze, który oblewa przesłuchanie do roli Jamesa Bonda, a następnie przypadkowo-celowo trafia do tabloidów jako faworyt do tej roli.

To, co zaczyna się jako komedia narastających upokorzeń, staje się czymś znacznie dziwniejszym i bardziej warstwowym: paranoidalnym thrillerem, dramatem rodzinnym, medytacją nad tym, ile kosztuje odgrywanie wersji siebie, która jest na tyle strawna, by świat mógł ją zaakceptować.

Przeskakuje między gatunkami tak celowo, że wczesne reakcje nie mogły zdecydować, czym jest. Ahmed odbiera to jako komplement.

"Musisz trzymać ludzi w niepewności" - mówi. "Widzowie są teraz tak inteligentni. Po prostu musisz trzymać ludzi w niepewności."

Serial trafia na krajobraz franczyz, który znacznie się zmienił odkąd Bait został po raz pierwszy wymyślony. W marcu 2025 roku Amazon MGM Studios formalnie zamknęło umowę o wspólnym przedsięwzięciu z weteranami producentami Bonda, Barbarą Broccoli i Michaelem G. Wilsonem, przejmując kreatywną kontrolę nad 007 po sześciu dekadach zarządzania przez rodzinę Broccoli.

Ahmed rozwinął Bait właśnie w tym okresie niepewności co do tego, czym był Bond, kto go posiadał i co wolno mu było znaczyć, i potrzebował pozwolenia Broccoli na użycie IP w momencie, gdy jej kontrola nad nim słabła.

Według jego relacji wszyscy wokół niego wierzyli, że nigdy jej nie udzieli. I tak zapytał, argumentując, że to tak naprawdę wcale nie jest serial o Bondzie, że Bond funkcjonuje tutaj jako symbol aspiracji i szczególnego rodzaju zachodniej męskiej pożądania, z których żaden nie ma nic wspólnego z Shahem, a wszystko z tym, co powiedziano Shahowi, że powinien chcieć.

Udzieliła błogosławieństwa (pod warunkiem, że nigdy nie będzie wspomniana w serialu), a umowę zawarto podczas jednego lunchu.

Osobiste stawki jednak zajęły znacznie więcej czasu na negocjacje — głównie z samym sobą.

Jak Riz Ahmed przekształcił lata osobistych notatek w historię o Jamesie Bondzie

Ahmed przez większą część dekady wypełniał notatnik, nie dokładnie wątkami fabularnymi, ale obserwacjami dotyczącymi szczególnego uczucia: że życie może się wydawać ciągłym przesłuchaniem, przepaścią między ja, którą odgrywasz publicznie, a ja, którą naprawdę jesteś, oraz specyficznym, narastającym kosztem utrzymywania tej przepaści dla brązowego mężczyzny w Wielkiej Brytanii, gdzie stawki bycia postrzeganym prawidłowo wydają się wyższe, a margines błędu wydaje się węższy.

"Ciągłe konieczność odgrywania tej publicznej wersji nas samych" - mówi - "a to zwykle jest sprzeczne z tym, kim naprawdę jesteśmy lub jak naprawdę się czujemy."

To terytorium, które zdobywca Oscara zmapował w innych formach — jego esej z 2016 roku "Typecast as a Terrorist", opublikowany w The Guardian jako fragment antologii esejów The Good Immigrant, czerpał z tego samego bolesnego skrzyżowania sal przesłuchań i pokoi przesłuchań na lotniskach — ale Bait idzie gdzieś bardziej niekomfortowo do wewnątrz.

"Bycie brązowym na Zachodzie może sprawiać wrażenie, jakbyś był w thrillerze szpiegowskim" - mówi. "Już jesteś w thrillerze szpiegowskim. Do czego się przesłuchujesz? Masz to, czy ci się to podoba, czy nie."

"A najczęściej nam się to nie podoba."

Mówię mu, że również tworzę filmy o wojnie — tej, która dominuje w każdej aplikacji z nagłówkami na każdym telefonie teraz, w całym jej codziennym, wyczerpującym horrorze — i że pierwsze pięć minut sprawiło, że śmiałem się z brzucha w sposób, którego nie zdawałem sobie w pełni sprawy, że potrzebuję, aż to ze mnie uciekło.

Ahmed kiwa głową z naciskiem. "Wszyscy potrzebujemy teraz się śmiać" - mówi. "Musimy na nowo odkryć radość."

"Śmiech omija twój mózg i twoje uprzedzenia i wszystkie te binarne podziały, w których jesteśmy uwięzieni. To może być tak uzdrawiające."

Ahmed był bardzo otwarty w kwestii globalnych konfliktów, nazywając kampanię bombardowań Izraela w Gazie 'moralnie nieuzasadnionymi zbrodniami wojennymi' w 2023 roku i podpisując w 2025 roku zobowiązanie bojkotu Film Workers for Palestine. Więc kiedy mówi o potrzebie ponownego odkrycia radości, wiem, że nie mówi abstrakcyjnie.

"Jeśli jest jedna rzecz, którą ludzie wyniosą z tego serialu" - kontynuuje - "niech będą to te śmiechy."

Riz Ahmed o żenujących przesłuchaniach, przekraczaniu gatunków i przekonywaniu samego siebie

Upór serialu w przekraczaniu kategorii (komedia! thriller! dramat rodzinny! mówiące martwe zwierzęta!) najwyraźniej nie był prostą sprzedażą na różnych etapach rozwoju, a Ahmed opisuje proces ciągłego przekonywania, nie tylko finansistów i współpracowników, ale samego siebie.

Ahmed chciał Bait w kinach w tym samym czasie co jego wersja Hamleta, obie rzeczy istniejące jednocześnie, celowo, jako oświadczenie o tym, czym jest i czym odmawia być przypiętym.

"Zawsze musisz przekonywać ludzi" - mówi. "Nawet przekonywać siebie, że wiesz, co robisz, kiedy nie wiesz."

To, co również zna intymnie, to nieglamourowa tekstura przesłuchań. "Każde przesłuchanie jest żenujące" - śmieje się.

Opisuje wysyłanie czternastu nagrań do reżysera Gwiezdnych wojen po otrzymaniu adresu e-mail "którego prawdopodobnie nie powinienem był dostać", i przypadkowe rozdarcie dziury w koszuli Danny'ego Boyle'a podczas dość źle obliczonego przesłuchania do Slumdog Millionaire.

W przypadku większości innych, mówi, były tak złe, że wciąż nie może się zmusić do kontynuacji.

"Przesłuchanie jest z natury niekomfortowe, ponieważ sprawia, że jesteś nieswój" - mówi - "a najlepsza praca, największy przepływ, jaki czujemy w jakimkolwiek rodzaju życia, jest tego przeciwieństwem."

Riz Ahmed o obsadzie Bait: Guz Khan, Rafe Spall i reality show, o którym nikt nie wiedział

Dość znakomita obsada Bait (złożona przez nieugięta Shaheen Baig) to pełne miłości, à la Adam Sandler, zgromadzenie ludzi, z którymi Ahmed chciał znów być w jednym pokoju.

Ahmed spotkał Guza Khana, który gra jego kuzyna Zulfiego, prawie 20 lat temu na Uniwersytecie Coventry, gdzie Khan był studentem, a Ahmed pojawił się, prosząc go o przyjście na wsparcie występu w związku studenckim. Ich "drugie pierwsze spotkanie" nastąpiło lata później, kiedy Khan stał się viralem z powodu tweeta o Jurassic Park i wysłał DM do Ahmeda na Twitterze, pytając o wskazówki dotyczące kariery, w tym czy sława wymaga uczestnictwa w jakichkolwiek inicjacjach Illuminati.

Sheeba Chaddha, która również gra u boku Ahmeda w Hamlecie, gra rodzinną matriarchę Tahirę, a Ritu Arya jest Yasmin, byłą, która pisze prowokacyjny artykuł kwestionujący, czy James Bond jest w ogóle godny muzułmańskiego mężczyzny. Patrick Stewart użycza głosu świńskiej głowie. Nie będę dalej wyjaśniał.

A potem jest Rafe Spall, którego związek z Ahmedem sięga 2006 roku, kiedy obaj — wraz z Tomem Hardym, w parze, która staje się coraz bardziej kosmicznie nieprawdopodobna, im dłużej o tym myślisz — pojawili się razem w reality show o nazwie The Play's the Thing, w którym pisarze pracowali nad sztukami scenicznymi dla West Endu, a aktorzy byli sprowadzeni, by pomóc. Wspomina o tym i wydaję dźwięk, który nie jest całkowicie godny.

"W tym reality show" - dodaje, uśmiechając się - "Rafe grał agenta ochrony lotniska."

Jego życie poza planem jest zorientowane rodzinnie i, według jego własnego opisu, stonowane, więc projekty takie jak ten są jednymi z nielicznych okazji, kiedy może spędzić długi czas z ludźmi, których kocha, mówi mi. "Wierzę, że komedia to chemia" - mówi - "i wydobywasz z siebie to, co najlepsze, kiedy jesteś wokół ludzi, którym czujesz, że możesz zaufać."

Prawdziwe wydarzenia stojące za Bait: co Riz Ahmed zaczerpnął z własnego życia

Stopień, w jakim Ahmed zdecydował się być naprawdę odsłonięty w Bait, jest najbardziej uderzającą rzeczą zarówno w serialu, jak i w tej rozmowie.

Widzisz bowiem, znaczna część szczegółów wplecionych w historię Shaha to nie metaforyczne przybliżenia; są to, w kilku przypadkach, rzeczywiste wydarzenia.

Opisuje atak paniki, który miał w Kentish Town Forum, na tej samej scenie, gdzie jego postać ma atak paniki w serialu, wypadając przez to samo boczne wyjście do tej samej alejki. Wspomnienie bycia zaatakowanym w parku za domem rodziców w Wembley staje się również wspomnieniem jego postaci, filmowanym na dokładnie tych samych schodach, na dokładnie tym samym kawałku ziemi.

A potem, co bardziej zaskakujące: służby bezpieczeństwa. W miarę jak stał się bardziej prominentny, Ahmed mówi mi, że brytyjskie agencje kontaktowały się z nim wielokrotnie w ciągu ostatnich kilku lat, prosząc o spotkanie, pytając, czy pracowałby z nimi, pytając, innymi słowy, czy szpiegowałby dla nich. Przydarzyło mu się to, więc przydarza się Shahowi.

Nawet umiejscowienie serialu w różnych londyńskich dzielnicach — od popularnych punktów orientacyjnych jak South Kensington po nieco bardziej lokalne obszary jak Kentish Town — było bardzo celowe.

"Chciałem wziąć nasze codzienne doświadczenie" - mówi - "i podnieść je do epickiej wielkości i znaczenia tego, co widzisz w thrillerach szpiegowskich." Sekwencje pościgów sprawiają wrażenie Bonda, ale rozgrywają się przez granice dzielnic, które niosą specyficzne, obciążone znaczenie dla ludzi je przekraczających, a paranoja nie wymaga pojedynczego identyfikowalnego złoczyńcy, ponieważ system prowadzący nadzór został już wbudowany w architekturę codziennego życia.

Przywołuje ujęcie Jordana Peele'a Get Out — że bycie Czarnym w Ameryce może sprawiać wrażenie bycia w horrorze, dlatego horror został nakręcony — a paralela, którą rysuje do Bait, jest precyzyjna: gatunek nie jest metaforą dla doświadczenia, sugeruje; doświadczenie jest tym, co gatunek zawsze, nieco niedoskonale, opisywał.

ForbesAmazon's New James Bond Show Has A 100% On Rotten Tomatoes, With A CatchAutor: Paul Tassi

Opowiada mi również o zegarku, który został mu dany jako nagroda za jeden z jego wczesnych filmów, który po otrzymaniu wyszukał w Google i odkrył, że jest wart 2500 funtów, w porównaniu z mniej więcej 800 funtów, które zarobił na samej produkcji.

"Przez lata nie odważyłem się wyjąć go z pudełka, ponieważ myślałem, że pewnego dnia będę musiał to sprzedać" - mówi. "Jestem w niestabilnym zawodzie. Mam w głowie głos ojca."

Robi pauzę. "Pierwszy raz założyłem zegarek, który wygrałem w 2007 lub 2008, w zeszłym roku. Dopiero po nakręceniu serialu."

Jest coś niemal nieznośnie ludzkiego w tym obrazie, zegarek w pudełku, dekada i pół mówienia sobie, że jeszcze nie zasłużył na prawo do noszenia go, szczególny psychiczny ciężar dorastania w gospodarstwie domowym, gdzie samozatrudnienie oznacza niepewność, oznacza, że trzymasz się rzeczy, ponieważ pewnego dnia możesz potrzebować je sprzedać. Jest to również, na swój sposób, cały serial — rzecz, którą ci dano, którą boisz się odebrać.

"Jako aktorzy jesteśmy bardzo zachęcani do tworzenia mistyki i próbowania bycia pustym płótnem, więc myślałem, że aktorstwo polega na zakładaniu maski" - mówi. "Teraz myślę, że chodzi o jej zdejmowanie."

"Myślę, że chodzi o wystarczająco konkretne mówienie o swojej prawdzie, aby każdy mógł się w niej odnaleźć."

'Bait', stworzony, napisany i z udziałem Riza Ahmeda, jest dostępny w streamingu na Prime Video.