Giải pháp phúc lợi 80 tỷ USD có sửa được vấn đề CBDC Ấn Độ?

Ấn Độ đang đưa e-rupee vào các khoản trợ cấp thay vì chờ người dùng tự chọn tham gia.

Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ hiện triển khai khoảng 10 chương trình thử nghiệm, kết nối tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương với các luồng chi tiêu trong hệ thống trợ cấp trị giá khoảng 80 tỷ USD. Cách làm này nhằm hạn chế thất thoát và gắn e-rupee trực tiếp với các khoản thanh toán thực tế.

Trọng tâm là chi trợ cấp, không phải mở rộng qua ứng dụng riêng

Điểm khác của hướng triển khai này là e-rupee được đặt vào quy trình thanh toán sẵn có, thay vì yêu cầu người dân chủ động tìm đến và sử dụng như một sản phẩm mới. Với cách đó, đồng tiền số có thể đi theo các khoản chi đã được phê duyệt, từ hỗ trợ vật tư nông nghiệp đến phân phối lương thực.

Tại bang Maharashtra, nông dân ở làng Phulenagar nhận trợ cấp chi trả tới 80% chi phí hệ thống tưới nhỏ giọt, và khoản tiền này được gắn với các nhà cung cấp đã được chấp thuận. Ở Gujarat, một chương trình thử nghiệm khác hướng tới toàn bộ 7,5 triệu hộ đủ điều kiện nhận lương thực trợ giá, dùng các khoản chuyển tiền có kiểm soát để kiểm tra khả năng mở rộng trong điều kiện thực tế.

Mức độ sử dụng vẫn còn cách xa hạ tầng thanh toán hiện tại

Dù số người dùng đã tăng lên khoảng 10 triệu, từ mức khoảng 7 triệu vào đầu năm nay, tổng giá trị giao dịch kể từ khi ra mắt năm 2022 mới vào khoảng 3,6 tỷ USD. Con số này vẫn rất nhỏ nếu đặt cạnh hệ thống thanh toán số hiện có của Ấn Độ.

Unified Payments Interface xử lý gần 300 tỷ USD mỗi tháng, cho thấy khoảng cách giữa một chương trình thử nghiệm CBDC và thói quen thanh toán đã được thiết lập từ trước. Vì vậy, việc mở rộng người dùng chưa đủ để chứng minh e-rupee đã có sức hút riêng trên thị trường sử dụng hàng ngày.

Nút thắt nằm ở chỗ tăng khả năng tiếp cận chưa chắc đồng nghĩa với tăng nhu cầu. Để tiến xa hơn, e-rupee cần cho thấy nó giải quyết được một vấn đề mà các phương thức thanh toán hiện tại chưa làm tốt, thay vì chỉ xuất hiện trong một kênh chi trả mới.

Xu hướng thử nghiệm CBDC đang lan rộng

Hiện có khoảng 49 quốc gia đang vận hành các chương trình thử nghiệm tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương, nhưng chỉ một số ít đã chuyển sang triển khai toàn diện. Ấn Độ bắt đầu chương trình của mình từ năm 2022 và đến nay vẫn ở giai đoạn hoàn thiện.

Cách tiếp cận hiện tại cho thấy CBDC đang được xem như công cụ cho các khoản chi mục tiêu như trợ cấp và hỗ trợ xã hội hơn là một phương tiện thanh toán đại trà ngay từ đầu. Với Ấn Độ, bài kiểm tra thực sự nằm ở hiệu quả triển khai trong hệ thống phúc lợi, không chỉ ở số lượng ví hay tài khoản được mở.

Tổng kết

Ấn Độ đang chuyển e-rupee từ một thử nghiệm tiền số sang công cụ gắn với hệ thống trợ cấp công cộng. Dù đã có thêm người dùng và nhiều chương trình thử nghiệm, mức độ sử dụng vẫn còn rất nhỏ so với hạ tầng thanh toán số hiện hữu. Kết quả của các mô hình chi trả mục tiêu sẽ cho thấy e-rupee có thể phục vụ tốt hơn ở đâu, và đâu là giới hạn của nó trong hệ sinh thái thanh toán của Ấn Độ.