VCCI lên tiếng về đề xuất “hình sự hoá” giao dịch tiền số tại Việt Nam

Bộ Công an đã đề xuất mở rộng phạm vi tịch thu tài sản trong các vụ án hình sự, bao gồm cả tiền mã hóa và tài sản số. Nghe có vẻ hợp lý nhưng phần lớn doanh nghiệp lại không hoàn toàn đồng tình với đề xuất này.

Vấn đề Bộ Công an muốn giải quyết

Điều 47 Bộ luật Hình sự hiện hành chỉ đề cập đến các tài sản truyền thống như tiền mặt, công cụ, phương tiện phạm tội. Trong khi đó, tội phạm công nghệ cao ngày càng ưa chuộng tiền mã hóa, ví điện tử và các chứng chỉ điện tử có giá trị tài chính vì chúng dễ che giấu, dễ tẩu tán qua biên giới và khó truy vết hơn nhiều so với tiền mặt.

Hệ quả là trong nhiều vụ lừa đảo xuyên biên giới hay rửa tiền qua blockchain, cơ quan điều tra gần như bó tay vì không có cơ sở pháp lý rõ ràng để kê biên hay phong tỏa tài sản số.

Đề xuất lần này nhằm khắc phục khoảng trống đó.

VCCI nói gì?

Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) không phản đối mục tiêu, nhưng đã đặt câu hỏi về thứ tự ưu tiên. VCCI cho rằng Việt Nam hiện vẫn chưa có một hệ thống quy định đầy đủ để phân định rõ ràng đâu là hoạt động tài sản số hợp pháp, đâu là vi phạm. Dù Luật Công nghiệp Công nghệ số đã bước đầu đưa ra khái niệm “tài sản số”, nhưng khung pháp lý tổng thể vẫn còn đang hoàn thiện.

Trong bối cảnh đó, việc áp dụng chế tài hình sự vốn là công cụ mạnh nhất của nhà nước khi ranh giới hợp pháp/vi phạm chưa được vẽ rõ, có thể tạo ra rủi ro pháp lý không đáng có cho các doanh nghiệp fintech, sàn giao dịch và cả nhà đầu tư cá nhân.

VCCI cũng chỉ ra rằng các mô tả hành vi trong dự thảo hiện còn khá chung chung chưa xác định rõ yếu tố cấu thành vi phạm, mức độ thiệt hại hay hậu quả cụ thể. Điều này có thể dẫn đến việc áp dụng pháp luật thiếu nhất quán giữa các địa phương hay cơ quan khác nhau.

Đọc thêm:

Đối chiếu với thế giới

VCCI dẫn kinh nghiệm từ Singapore, Nhật Bản và Liên minh châu Âu – nơi các cơ quan quản lý thường xây dựng khung pháp lý hoàn chỉnh trước: cấp phép, đăng ký, sandbox thử nghiệm. Chỉ sau khi ranh giới hợp pháp được xác lập rõ ràng, các chế tài hình sự mới được áp dụng với các hành vi vi phạm đã được định nghĩa cụ thể.

VCCI cũng lưu ý rằng trong ngắn hạn, các hành vi gian lận liên quan đến tài sản số vẫn có thể xử lý được theo luật hiện hành, thông qua các tội danh như lừa đảo chiếm đoạt tài sản hay sử dụng mạng máy tính để chiếm đoạt tài sản – không nhất thiết phải vội vã mở rộng sang luật hình sự trong lúc nền tảng pháp lý còn đang dang dở.

Cập nhật liên tục tại Tiền Điện Tử để nắm bắt tin tức mới nhất về thị trường crypto, đánh giá chi tiết các đồng coin tiềm năng và những chương trình Airdrop hấp dẫn mỗi ngày.