Gebruikers zijn de beste investeerders om te hebben

Dit is een fragment uit de nieuwsbrief The Breakdown. Abonneer u om volledige edities te lezen.

Het idee dat bedrijven zouden moeten worden geleid in het belang van aandeelhouders is relatief nieuw.

Gedurende het grootste deel van de 20e eeuw werden Amerikaanse bedrijven in plaats daarvan geleid volgens het principe van managementkapitalisme: "een vorm van kapitaalaccumulatie en organisatorische controle waarin managers de centrale machtsagenten zijn."

Dit was het tijdperk van de "Organisatieman", toen controle over een bedrijf werd losgekoppeld van eigendom en professionele bestuurders zichzelf beschouwden als beheerders van een permanente instelling, verantwoordelijk voor het balanceren van de belangen van een breed scala aan belanghebbenden in plaats van uitsluitend aandeelhouders te dienen.

Vaak waren de meest bevoorrechte belanghebbenden de leidinggevenden zelf.

In Barbarians at the Gate werd de neiging tot zakelijke zelfverrijking levendig geïllustreerd door de "RJR Air Force" — een vloot privévliegtuigen die de CEO van R.J. Reynolds gebruikte voor weekendgolfuitjes en persoonlijke reizen naar zijn vakantiehuis.

In één gedenkwaardig geval was de enige passagier op een bedrijfsvlucht de Duitse herder van de CEO (vervroegd naar huis gestuurd van een weekendtrip om de gevolgen van het bijten van iemand te vermijden).

De excessen van het managementkapitalisme werden ook gedramatiseerd in de film Wall Street, toen Gordon Gekko de aandeelhouders van Teldar Paper vertelde dat ze werden uitgebuit door het management van het bedrijf: "Jullie worden allemaal koninklijk belazerd door deze bureaucraten, met hun steak lunches, hun jacht- en visreizen, hun bedrijfsjets en gouden parachutes."

Gekko's boodschap aan de aandeelhouders van Teldar — dat zij het bedrijf bezaten en leidinggevenden daarom voor hen zouden moeten werken — was geworteld in het denken van Milton Friedman, die in een opiniestuk in de New York Times van 1970 betoogde dat "in zijn hoedanigheid als bedrijfsleider, de manager de vertegenwoordiger is van de individuen die de onderneming bezitten."

"In een vrije-ondernemings-, particulier-eigendomssysteem," voegde Friedman toe, "is een bedrijfsleider een werknemer van de eigenaren van het bedrijf. Hij heeft directe verantwoordelijkheid jegens zijn werkgevers. Die verantwoordelijkheid is om het bedrijf te leiden in overeenstemming met hun wensen."

In het geval van beursgenoteerde bedrijven, redeneerde hij, bezaten aandeelhouders het bedrijf, dus daar werkten leidinggevenden voor.

Hoe intuïtief dat ook lijkt, Lynn Stout zegt dat het allemaal fout is: "Bedrijven bezitten zichzelf," betoogt de rechtsgeleerde, "net zoals menselijke entiteiten zichzelf bezitten."

Wat aandeelhouders eigenlijk bezitten, legt ze uit, zijn, nou ja, aandelen: "een soort contract tussen de aandeelhouder en de juridische entiteit dat aandeelhouders beperkte juridische rechten geeft."

Nergens in dat contract staat bepaald dat leidinggevenden voor aandeelhouders werken. Of dat ze investeerders boven andere belanghebbenden zouden moeten verkiezen, of het nu werknemers, klanten, leveranciers, de maatschappij in het algemeen of het milieu betreft.

"Het idee dat bedrijven zouden moeten worden beheerd om de aandeelhouderswaarde te maximaliseren," zegt Stout, "is gebaseerd op feitelijk onjuiste claims over de wet."

Desondanks is dat precies hoe Amerikaanse bedrijven de afgelopen drie of vier decennia (sinds Gordon Gekko, in feite) vrijwel universeel zijn geleid. 

Stout betreurt het korte-termijndenken waarvan ze gelooft dat dit tot heeft geleid, en betoogt dat een cultus van "aandeelhoudersprimaat" ertoe heeft geleid dat bedrijven streven naar winst op korte termijn ten koste van investeringen op lange termijn.

(Ik zou echter tegenwerpen dat de huidige hausse in AI-investeringen dat waarschijnlijk weerlegt.)

Stout pleit in plaats daarvan voor een terugkeer naar het soort managementkapitalisme dat, in haar verhaal, met succes infrastructuur zoals spoorwegen en kanalen bouwde met minder aandacht voor de winst die ze zouden opleveren en meer aandacht voor hoe nuttig ze zouden zijn.

"Investeerders in deze vroege bedrijven waren gewoonlijk ook klanten," redeneerde ze. "Ze structureerden hun bedrijven om ervoor te zorgen dat het bedrijf goede service zou leveren tegen een redelijke prijs – niet om het investeringsrendement te maximaliseren."

Is dat ook hoe cryptoprotocollen gestructureerd zouden moeten zijn?

Het huidige debat in crypto gaat over hoe tokenhouders het soort rechten te verlenen dat aandeelhouders denken te hebben in traditionele financiën.

Maar als Stout gelijk heeft, is dat misschien het verkeerde doel.

Zonder formele eigendomsrechten zouden tokens investeerders kunnen aantrekken die minder lijken op Gordon Gekko en meer op de 19e-eeuwse aandeelhouders die zo gretig maatschappelijk nuttige spoorwegen en kanalen financierden.

Spoorwegen en kanalen waren tenslotte netwerken — netwerken die misschien nooit waren gebouwd als 19e-eeuwse bedrijven strikt werden geleid om de winst voor hun aandeelhouders te maximaliseren.

En protocollen zijn ook netwerken. 

Zelfs als die protocollen vaak worden geleid als bedrijven, toont het werk van Stout aan dat er meer dan één manier is om na te denken over wat voor soort rechten investeerders zouden moeten hebben.

Als cryptoprotocollen alleen gaan over het maximaliseren van rendementen voor investeerders, dan, ja, zouden tokenhouders rechten moeten krijgen die hen formeler Gordon Gekko-achtige eigenaren maken.

Maar als cryptofinanciering bedoeld is als een nieuw soort participerend kapitaal, zou het productiever kunnen zijn om tokenhouders minder rechten te verlenen. 

Of misschien zelfs helemaal geen. 

In plaats van het soort juridische bescherming te bieden dat waarschijnlijk winstmaximaliserende investeerders zal aantrekken, zouden protocollen in plaats daarvan kunnen vertrouwen op hun gebruikers om hun ontwikkeling te financieren. 

Dit zou hen in staat kunnen stellen te evolueren naar iets fundamenteel anders dan winstmaximaliserende bedrijven.

Mogelijk zou dat ook de meest nuttige garantie kunnen blijken voor tokenhouders: investeerders die ook gebruikers zijn, worden mogelijk beter behandeld dan investeerders die alleen eigenaren zijn.

Wanneer de klant en de kapitalist één en dezelfde zijn, is de enige manier om waarde te maximaliseren voor zowel investeerders als gebruikers het bouwen van iets dat daadwerkelijk werkt.

Ontvang het nieuws in uw inbox. Verken Blockworks-nieuwsbrieven: