Trump dreigt Iran met gevolgen vanwege proteststerfgevallen terwijl onrust oplaait

DUBAI, VAE – President van de Verenigde Staten Donald Trump dreigde op vrijdag 2 januari de demonstranten in Iran te hulp te komen als veiligheidstroepen op hen zouden schieten, dagen na het begin van onrust die verschillende doden heeft geëist en de grootste interne bedreiging voor de Iraanse autoriteiten in jaren vormt.

"We zijn klaar en in positie om te gaan," zei hij in een bericht op sociale media. De VS voerden in juni aanvallen uit op Iraanse nucleaire faciliteiten, waarbij ze zich aansloten bij een Israëlische luchtcampagne die gericht was op Teherans atoomprogram en militaire leiderschap.

Hoge Iraanse functionaris Ali Larijani reageerde op Trumps opmerkingen met een waarschuwing dat Amerikaanse inmenging in binnenlandse Iraanse kwesties zou leiden tot destabilisatie van de hele regio. Iran steunt groepen in Libanon, Irak en Jemen.

De opmerkingen kwamen toen een lokale functionaris in West-Iran, waar verschillende doden werden gemeld, door staatsmedia werd geciteerd met de waarschuwing dat elke onrust of illegale bijeenkomsten "besluitvaardig en zonder clementie" zou worden aangepakt, wat de kans op escalatie vergroot.

Grootste protesten in drie jaar

De protesten van deze week over de stijgende inflatie hebben zich over Iran verspreid, met dodelijke confrontaties tussen demonstranten en veiligheidstroepen geconcentreerd in de westelijke provincies Lorestan en Chaharmahal en Bakhtiari.

Aan de staat gelieerde media en mensenrechtengroepen hebben sinds woensdag 31 december ten minste zes doden gemeld, waaronder één man die volgens autoriteiten lid was van de Basij-paramilitaire eenheid die gelieerd is aan de Revolutionaire Garde.

Iran heeft in de afgelopen decennia herhaaldelijk grote onrust overleefd, waarbij protesten vaak werden onderdrukt met zware veiligheidsmaatregelen en massale arrestaties. Maar economische problemen kunnen de autoriteiten nu kwetsbaarder maken.

De protesten van deze week zijn de grootste in drie jaar, sinds landelijke demonstraties die werden veroorzaakt door de dood van een jonge vrouw in hechtenis eind 2022 Iran wekenlang verlamden, waarbij mensenrechtengroepen honderden doden meldden.

Tijdens de recente onrust heeft de gekozen president Masoud Pezeshkian een verzoenende toon aangeslagen en beloofde dialoog met protestleiders over de kosten-van-levenscrisis, zelfs toen mensenrechtengroepen zeiden dat veiligheidstroepen op demonstranten hadden geschoten.

Sprekend op donderdag 1 januari, voordat Trump met Amerikaanse actie dreigde, erkende Pezeshkian dat tekortkomingen van de autoriteiten achter de crisis zaten.

"Wij zijn te beschuldigen... Zoek niet naar Amerika of iemand anders om de schuld te geven. We moeten goed dienen zodat mensen tevreden met ons zijn... Het zijn wij die een oplossing voor deze problemen moeten vinden," zei hij.

De regering van Pezeshkian probeert een programma van economische liberalisering, maar een van de maatregelen, het dereguleren van valutawissel, heeft bijgedragen aan een scherpe daling van de waarde van de Iraanse rial op de informele markt.

De dalende munt heeft de inflatie verergerd, die sinds maart boven de 36% is gebleven, zelfs volgens officiële schattingen, in een economie die wordt geteisterd door westerse sancties vanwege Irans nucleaire programma.

De Israëlische en Amerikaanse aanvallen vorig jaar hebben de druk op de autoriteiten vergroot, evenals de afzetting van de Syrische Bashar al-Assad, een nauwe bondgenoot van Teheran, en het Israëlische bombardement op zijn belangrijkste regionale partner, Hezbollah in Libanon.

Iran blijft groepen in Irak steunen die eerder raketten hebben afgevuurd op Amerikaanse troepen in het land, evenals de Houthi-groep die een groot deel van Noord-Jemen controleert.

"Het Amerikaanse volk moet weten dat Trump het avonturisme is begonnen. Ze moeten over hun soldaten waken," zei Larijani, het hoofd van de Nationale Veiligheidsraad van Iran en een topadviseur van Opperleider Ayatollah Ali Khamenei.

Dodelijke slachtoffers, arrestaties

De mensenrechtengroep Hengaw meldde op donderdag 1 januari dat 29 demonstranten waren vastgehouden tijdens de laatste golf van demonstraties, waaronder 14 etnische Koerden, zeven Loren, zeven vrouwen en twee kinderen.

In de provincie Lorestan, thuisbasis van een groot deel van Irans Lor-etnische bevolking en plaats van enkele intense protesten, zei een hoge gerechtelijke functionaris tegen staatsmedia: "Er zal geen tolerantie zijn voor illegale acties die de openbare orde en veiligheid bedreigen."

De media zeiden dat wetshandhavingstroepen verschillende "ontwrichtende individuen" hadden geïdentificeerd en gearresteerd in de Lorestan-districten Azna en Delfan.

Chaharmahal en Bakhtiari is ook getuige geweest van protesten.

Het semi-officiële Fars News Agency meldde op donderdag dat drie demonstranten werden gedood en 17 gewond raakten tijdens een aanval op een politiebureau in West-Lorestan.

Fars en Hengaw meldden ook dodelijke slachtoffers in Lordegan in de provincie Chaharmahal en Bakhtiari. Autoriteiten bevestigden één dode in Kuhdasht, Lorestan, terwijl Hengaw een ander meldde in de centrale provincie Isfahan. – Rappler.com