Kan Iran de Straat van Hormuz Sluiten Na Aanvallen van de VS en Israël?

De VS en Israël zijn vroeg op zaterdag een nieuw direct conflict met Iran aangegaan via een reeks strategische aanvallen over de Islamitische Republiek. De zet heeft opnieuw geleid tot eenzijdige verklaringen vanuit Iran die wijzen op een afsluiting van de Straat van Hormuz, een belangrijke maritieme slagader voor olie- en gaszendingen van de Perzische Golf naar de Golf van Oman en verder.

Eerder, op zaterdag, verklaarde de Amerikaanse president Donald Trump dat "grote gevechtsoperaties" tegen Iran aan de gang waren, en riep hij Iraniërs op om in opstand te komen en de kans te grijpen tegen het regime in Teheran.

Terwijl een reeks Amerikaanse en Israëlische aanvallen op Iran plaatsvonden, reageerde het door zelf vergeldingsaanvallen uit te voeren op Israël en buurlanden waar grote Amerikaanse luchtmachtbases zijn, waaronder Bahrein, Jordanië, Koeweit, Qatar en de Verenigde Arabische Emiraten.

Terwijl de vijandelijkheden zich ontvouwden, meldden scheepvaartoperators in de regio en de Britse Maritime Trade Operations bedreigingen door het Iraanse Islamitische Revolutionaire Garde Corps dat de Straat was gesloten voor commercieel verkeer.

Olieprijzen, die sinds vorige maand al met 12% zijn gestegen, zullen naar verwachting de komende dagen hoger verhandeld worden als het conflict escaleert en er verstoring is in de Straat van Hormuz. Vrachtvolumes geven relevantie aan het constante marktgeroddel over een vergeldingsblokkade van de Straat door Iran.

Saoedi-Arabië, Koeweit, Irak, Iran en tot op zekere hoogte ruwe en verwerkte vloeistoffen van de Verenigde Arabische Emiraten, wat grofweg overeenkomt met 30% van 's werelds verhandelde olie en aardolieproducten, vloeibaar aardgas ladingen (gelijk aan 20% van de wereldwijde LNG-handel voornamelijk uit Qatar) en een derde van 's werelds vloeibaar petroleumgas zendingen, passeren dagelijks door de Straat, volgens Lloyds List.

Dat is ongeveer 30 tot 33 miljoen vaten olie-equivalent per dag. Het cijfer omvat 21 miljoen vaten per dag aan ruwe olie en producten, of een vijfde van de wereldvoorraad. Dus, zullen de Iraniërs proberen de Straat af te sluiten—en kunnen ze dat? Hoewel ze dat zeker voor een korte periode kunnen, is hier waarom ze dat waarschijnlijk niet zullen doen.

Waarom Het Niet Zal Gebeuren En Niet Zal Duren Als Het Wel Gebeurt

Om te beginnen zou dit een bijna onmiddellijke marine- en luchtreactie van de VS uitlokken, waarbij president Trump het waarschijnlijk niet zou laten gebeuren. Het zou Irans eigen kustlijn en al zijn havens kwetsbaar maken voor een veel superieur Amerikaans lucht- en marine-aanvalsarsenaal. Het nabijgelegen Bahrein is de thuisbasis van de Amerikaanse Vijfde Vloot en maakt al deel uit van de vijandelijkheden.

Bovendien zou de manoeuvre misschien niet eens van de grond komen, aangezien ten minste vier van de gecombineerde taskforces van de vloot routinematig patrouilleren in de Perzische Golf en de Straat, en hun bewaking het element van verrassing zou kunnen wegnemen. Twee Amerikaanse vliegdekschip aanvalsgroepen bevinden zich momenteel ook in de regio.

Ten tweede zou de zet zelf contraproductief zijn voor Iran omdat het de eigen ruwe olie-export van het land zou beïnvloeden. Volgens branchegegevens aggregator en onderzoeksbureau Kpler exporteert Iran gemiddeld 1,65 miljoen vaten per dag aan ruwe olie en gascondensaat.

Het grootste deel (of 90%) van Irans sanctie-geplaagde afgeprijsde energie-export gaat naar China. Bovendien gaat meer dan de helft van alle energie-export die door de Straat gaat — of die nu Iraans is of niet — ook richting China.

Simpel gezegd, China blijft 's werelds grootste mondiale importeur van koolwaterstoffen. Een mogelijke afsluiting zou zeer moeilijk vol te houden zijn onder druk van Peking, 's werelds belangrijkste afnemer van Iraanse ruwe olie.

Ten derde heeft een dergelijke gebeurtenis, hoe tijdelijk ook, gedeeltelijk zijn kracht verloren gezien het feit dat niet alle regionale ruwe olie-export offline zou worden gehaald. Belangrijke exporteurs Saoedi-Arabië en de VAE hebben pipeline-alternatieven om op terug te vallen.

In het geval van de Saoedi's kan mogelijk 5,1 miljoen vaten per dag worden vervoerd via de Oost-West pijplijn en worden geladen vanuit de Rode Zee. Hoewel dat momenteel vatbaar is voor aanvallen door door Iran gesteunde Houthi-rebellenstrijdkrachten in Jemen.

De VAE is beter geplaatst. Zijn Abu Dhabi naar Fujairah pijplijn — die in 2012 in gebruik werd genomen — heeft een capaciteit van 1,5 miljoen vaten per dag. Het eindpunt — de haven van Fujairah — is de enige van de zeven emiraten die de VAE vormen met een kustlijn uitsluitend aan de Golf van Oman en niet aan de Perzische Golf die Iran aanhoudend dreigt af te snijden.

De haven, die de Straat omzeilt, heeft de mogelijkheid om indien nodig bijna 75% van de totale ruwe productie van de VAE te verzenden.

Echter, kleine schermutselingen en algemene overlast in de Straat door Irans IRGC kunnen niet worden uitgesloten. Dat omvat, maar is niet beperkt tot, aanvallen op energieladingen die bijvoorbeeld niet bestemd zijn voor Irans belangrijkste klant — China.

Dan is er het potentieel van willekeurige kaping van energieladingen in de Straat, wat een precedent heeft. Maar over het algemeen zou een volledige blokkade moeilijk op gang te brengen zijn en nog moeilijker lang vol te houden.

Alles bij elkaar genomen heeft Iran gedreigd de Straat van Hormuz af te sluiten sinds de Islamitische revolutie in 1979, maar heeft het dit nooit daadwerkelijk geprobeerd te doen of officieel gedaan. Hoewel de regio zich nu in onbekende wateren bevindt en een veel breder regionaal conflict, is dat feit veelzeggend.