👨🏿‍🚀TechCabal Daily – M-PESA's grote 40

Sinds 2018, toen Kenia de Computer Misuse and Cybercrimes Act aannam om online fraude en digitale intimidatie aan te pakken, bevatte deze een clausule die het publiceren van "valse informatie" online strafbaar stelde. Als een gebruiker onjuiste of misleidende informatie op internet deelt, kon dat problemen met de wet opleveren.

Dat deel van de wet is zojuist verdwenen: Het Keniaanse hof van beroep heeft strafrechtelijke sancties voor het online publiceren van dergelijke informatie geschrapt, en oordeelde dat de bepalingen te vaag waren en gemakkelijk inbreuk konden maken op grondwettelijke bescherming van de vrijheid van meningsuiting.

Waarom "valse informatie" tussen aanhalingstekens staat: Het probleem met die bepaling was hoe de wet ermee probeerde om te gaan. De rechters zeiden dat de formulering van de overtredingen zo breed was dat het bijna alles kon omvatten, inclusief satire, meningen, eerlijke fouten of journalistiek die later onjuist blijkt te zijn, en een wet die onwaarheid bestraft zonder het duidelijk te definiëren kan gemakkelijk een instrument worden om critici te intimideren of stemmen het zwijgen op te leggen.

Word niet te enthousiast, de hele cybercrimewet is niet verdwenen: Het hof heeft alleen de secties die valse publicaties en valse informatie criminaliseren geschrapt, maar heeft het grootste deel van de cybercrimewet intact gelaten. Autoriteiten kunnen nog steeds gerechtelijke bevelen verkrijgen om digitale apparaten te doorzoeken en telecom- of internetproviders verplichten om abonnee-informatie vrij te geven tijdens onderzoeken. Overtredingen zoals online uitbuiting van kinderen en cybersquatting blijven strafbaar.

Voor het eerst in zijn geschiedenis gebruiken nu 40 miljoen Kenianen M-PESA, het mobiele geldplatform van Safaricom. Het platform bedient nu ongeveer drie van de vier Keniaanse volwassenen, en het genereert meer dan 40% van de service-inkomsten van Safaricom, een stijging ten opzichte van ongeveer 43% in 2025 en nog steeds stijgend. Op dit punt onderschat "mobiel geld" enigszins wat het is. 

M‑PESA is geëvolueerd tot een volledige stack van betalingen, krediet en investeringsrails—Lipa na M‑PESA voor handelaren, Fuliza-roodstanden, KCB M‑PESA-leningen, Ziidi-geldmarktfondsen—waar iedereen van dukas (winkeleigenaren) tot banken en kredietverenigingen (SACCO's) dagelijks op draait.

M‑PESA heeft tussen 2012 en 2026 ongeveer 30 miljoen gebruikers toegevoegd, maar in de afgelopen jaren heeft het zich gericht op het verdiepen van het gebruik in plaats van het onboarden van nieuwe mensen. Betaalbare transacties per actieve klant blijven stijgen, met meer dan 21,9 miljard transacties ter waarde van KES 20,2 biljoen ($156,4 miljard) verwerkt in zes maanden tot september 2025.

Het risico is concentratie. Zelfs met Airtel Money dat langzaam aan het aandeel van M‑PESA knaagt, heeft Safaricom nog steeds bijna 90% van de mobiele geldmarkt. Dat geeft toezichthouders een voortdurende hoofdpijn: hoe zorg je voor meer concurrentie zonder de ene infrastructuurlaag te destabiliseren die bijna elke Keniaan in een bepaalde week aanraakt?

De volgende fase van het verhaal van M‑PESA zal niet gaan over het toevoegen van nog meer miljoenen Kenianen; het zal gaan over wat er bovenop draait. Ziidi, Global Pay, super‑app "mini‑winkels," grensoverschrijdende corridors en geïntegreerd krediet laten al zien dat Safaricom M‑PESA aan het ombouwen is van een betalingsrail naar een fintech-besturingssysteem. 

Voor lokale banken en fintechs is dat de ongemakkelijke waarheid achter de 40‑miljoen-kop: de belangrijkste vraag is niet langer of je integreert met M‑PESA, maar hoeveel van je eigen marge en klantrelatie je bereid bent over te dragen wanneer je dat doet.

Vanaf 1 april 2026 zullen Telkom-klanten in Zuid-Afrika iets hogere rekeningen gaan zien. De telecomoperator verhoogt tarieven voor verschillende diensten, waaronder postpaid mobiele abonnementen, LTE-datapakketten en vaste spraak- en breedbandservices.

Wat gaat er omhoog? De meeste mobiele spraak- en LTE-abonnementen zullen met gemiddeld ongeveer 6,5% stijgen, terwijl bepaalde LTE draadloze bundels kleinere stijgingen van ongeveer 4,5% zullen zien, variërend tussen 2,6% en 7,2%. Glasvezeltarieven voor zowel consumenten- als kleine en middelgrote bedrijfsklanten zullen met gemiddeld 6% stijgen. 

Niet alles gaat omhoog. Telkom's onbeperkte LTE- en 5G-internetabonnementen blijven ongewijzigd, en datatoewijzingen, sms-bundels en spraakminuten die in abonnementen zijn opgenomen blijven hetzelfde.

Telkom's bijna-jaarlijkse prijsaanpassingen: Telkom heeft de afgelopen jaren tarieven aangepast, waardoor prijsherzieningen iets zijn gaan lijken dat op een jaarlijks ritueel lijkt. In juni 2025 verhoogde de operator de prijzen van de meeste mobiele spraak- en data-abonnementen met ruwweg 5% gemiddeld. Een paar maanden eerder, in april, paste het de prijzen aan voor vaste breeband- en spraakservices, waarbij sommige tarieven met wel 12% stegen. Juni 2024 zag ook tariefaanpassingen voor mobiele en glasvezelaanbiedingen.

Waarom de operator zegt dat prijzen moeten stijgen: Telkom zegt dat de verhogingen gekoppeld zijn aan een bekend trio: inflatie, stijgende operationele kosten en voortdurende netwerkinvesteringen. Klanten die het niet eens zijn met de nieuwe prijzen kunnen hun contracten echter zonder boete opzeggen. Het addertje onder het gras is dat eventuele uitstaande apparaatbetalingen nog steeds moeten worden afgewikkeld.

Wat dit voor klanten kan betekenen: Nu tarieven stijgen voor verschillende diensten, kunnen klanten pakketten gaan wisselen of zelfs concurrerende netwerken gaan verkennen. De telecommarkt van Zuid-Afrika heeft grote operatoren zoals MTN, Vodacom en Cell C die constant promoties en gebundelde data-aanbiedingen promoten om abonnees aan te trekken. Zelfs kleine prijsverschillen kunnen beïnvloeden waar klanten hun uitgaven naartoe verplaatsen.