Ngân hàng Mỹ lo ngại: stablecoin đang “hút máu” tiền gửi

Trong khi Quốc hội Mỹ tiếp tục thúc đẩy Đạo luật CLARITY, cuộc tranh cãi chưa ngã ngũ về ranh giới giữa “crypto” và “chứng khoán” tại Mỹ đang dần lộ diện trước công chúng, kéo theo một vòng đổ lỗi quen thuộc.

Trên không gian mạng, nhiều ý kiến chỉ trích cho rằng cấu trúc của dự luật có nguy cơ “đóng khung” lợi thế cho các tổ chức đã được quản lý, trong khi các nền tảng tập trung bị cáo buộc âm thầm ủng hộ những điều chỉnh khiến DeFi khó cạnh tranh công bằng hơn.

CLARITY được quảng bá như một đạo luật về cấu trúc thị trường, nhưng cuộc chiến mang tính quyết định nhất có thể lại nằm ở khâu phân phối.

Phần thưởng stablecoin và cuộc đối đầu với hệ thống ngân hàng

Phần thưởng stablecoin đang biến việc “nắm giữ USD” thành một danh mục sản phẩm cạnh tranh mới. Các ngân hàng vì thế nỗ lực ngăn tính năng này trở nên phổ biến bên ngoài hệ thống tiền gửi truyền thống. Trong khi các nền tảng gọi đây là “phúc lợi khách hàng” hay chương trình khách hàng thân thiết, các nhà lập pháp lại tìm cách xây dựng ngôn ngữ pháp lý vừa giữ được khái niệm “tiền mặt số”, vừa hạn chế hành vi “giữ để kiếm lợi suất”.

Ngân hàng phản đối lợi suất stablecoin dành cho bán lẻ vì điều này trực tiếp cạnh tranh với lãi suất tiền gửi và mối quan hệ thanh toán – nền tảng của hoạt động ngân hàng tiêu dùng.

Đạo luật CLARITY hiện để trống hoàn toàn các quy định dành cho DeFi, làm dấy lên lo ngại về nguy cơ sụp đổ cơ chế bảo vệ nhà đầu tư nhỏ lẻ nếu các cuộc đàm phán thất bại. Theo quan điểm của David Sacks, vòng thảo luận (markup) vào tháng 1 chỉ mới là khởi đầu của quá trình “chế biến luật”, chứ chưa phải đích đến.

Khoảng cách lãi suất và áp lực từ stablecoin

Theo bảng Thông tin Trần Lãi suất Hàng tháng mới nhất của FDIC (ngày 15/12/2025), lãi suất tiền gửi toàn quốc tại Mỹ chỉ ở mức:

• Tiết kiệm: 0,39%

• Tài khoản thanh toán có lãi: 0,07%

• Tài khoản thị trường tiền tệ: 0,58%

Trong khi đó, lợi suất tham chiếu của Kho bạc Mỹ cho các sản phẩm không kỳ hạn là 3,89%.

Khoảng chênh lệch này không phản ánh trực tiếp lợi nhuận ngân hàng, nhưng cho thấy tiền gửi bán lẻ có thể được định giá thấp hơn đáng kể so với lãi suất chính phủ, nhờ quán tính hành vi khách hàng, dịch vụ đi kèm và chi phí chuyển đổi cao.

Phần thưởng stablecoin đang nén khoảng cách này bằng cách cung cấp cho người dùng một nơi giữ USD thay thế, với mức lợi suất tiệm cận lãi suất ngắn hạn của thị trường.

Dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ cho thấy lợi suất tín phiếu 3 tháng vào ngày 28/11/2025 đạt 3,88%, gần như trùng với mức tham chiếu 3,89% của FDIC. Khi stablecoin mang lại lợi suất quanh mức này, câu hỏi của người dùng không còn là “ngân hàng nào trả cao hơn?”, mà là “vì sao lợi suất tiền mặt của tôi lại thấp hơn nhiều so với lãi suất chính phủ?”.

Từ góc độ bảng cân đối kế toán, áp lực này mang tính tương lai, bởi yếu tố quyết định là chi phí vốn cận biên, không phải mức trung bình trong quá khứ.

Nếu tiền gửi rời khỏi tài khoản thanh toán và tiết kiệm để chuyển sang stablecoin, ngân hàng buộc phải tăng lãi suất tiền gửi hoặc thay thế nguồn vốn bằng kênh thị trường bán buôn. Cả hai lựa chọn đều làm chi phí lãi tăng lên, và có thể diễn ra rất nhanh.

Theo Cục Dự trữ Liên bang New York, lãi suất SOFR là thước đo quan trọng phản ánh chi phí vay tiền mặt qua đêm có tài sản đảm bảo bằng trái phiếu Kho bạc – một chuẩn mực ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường repo và nguồn vốn ngắn hạn của các tổ chức tài chính lớn. Khi tiền gửi bán lẻ sụt giảm, việc phụ thuộc nhiều hơn vào nguồn vốn thị trường sẽ khiến chi phí vốn của ngân hàng bám sát lãi suất chính sách hơn so với tiền gửi truyền thống.

Rủi ro chiến lược ở tầng phân phối bán lẻ

Đây chính là nơi các ngân hàng nhìn thấy rủi ro chiến lược lớn nhất.

Theo Coinbase, chương trình USDC Rewards là chương trình khách hàng thân thiết do Coinbase tài trợ; phần thưởng tích lũy dựa trên số dư và tỷ lệ thưởng, và Coinbase khẳng định không sử dụng hay cho vay USDC nếu không có chỉ thị từ khách hàng. Tại Mỹ và Anh, người dùng phải đăng ký gói Coinbase One để đủ điều kiện.

Trang sản phẩm USDC của Coinbase niêm yết mức thưởng 3,50%, áp dụng cho thành viên Coinbase One với phí từ 4,99 USD/tháng. Dù tỷ lệ thưởng có thể thay đổi theo thời gian, các chương trình này vẫn trình bày lợi suất như một tính năng mặc định của việc nắm giữ số dư “giống tiền mặt” trên nền tảng có hỗ trợ chuyển tiền và giao dịch, từ đó làm suy giảm vai trò của tài khoản ngân hàng như nơi giữ USD chính.

Binance từng triển khai các chiến dịch có thời hạn gắn với sản phẩm Simple Earn, bao gồm thưởng APR theo bậc bên cạnh APR biến động theo thời gian thực. Binance cũng công bố rằng tài sản gửi vào Simple Earn có thể được cho vay cho người dùng khác, bao gồm giao dịch ký quỹ và các sản phẩm vay, đồng thời cảnh báo việc rút tiền lớn có thể bị trì hoãn.

Với ngân hàng, những thông tin này rất quan trọng vì chúng phân biệt rõ lợi suất được tài trợ bởi kinh tế nền tảng với tiền gửi ngân hàng hoạt động trong khuôn khổ giám sát. Tuy vậy, trên thực tế, cả hai vẫn đang cạnh tranh trực tiếp để thu hút cùng một dòng tiền bán lẻ.

CLARITY và ranh giới giữa “lợi suất” và “khách hàng thân thiết”

Sự phản đối từ phía ngân hàng không chỉ xoay quanh tiền gửi, mà còn liên quan đến tầng thanh toán và quan hệ khách hàng. Tài khoản thanh toán là trung tâm của lương, hóa đơn, thẻ ghi nợ, ACH và các nguồn thu phí, đồng thời hỗ trợ bán chéo sang tín dụng và quản lý tài sản. Nếu một phần số dư giao dịch chuyển sang stablecoin trong ví lưu ký, ngân hàng không chỉ mất nguồn vốn mà còn mất điểm tiếp xúc với khách hàng.

Khác với cạnh tranh tiền gửi truyền thống, dòng tiền này có thể dịch chuyển nhanh hơn nhiều do giao dịch stablecoin có thể thanh toán 24/7, không bị ràng buộc bởi các chu kỳ xử lý lô của hệ thống cũ.

GENIUS Act từng cấm tổ chức phát hành trả lãi để giữ stablecoin trong phạm trù “tiền mặt số”, nhưng các nền tảng vẫn có thể tiếp thị “phần thưởng” mang tính lợi suất, khiến tác động cạnh tranh dồn sang khâu phân phối. CLARITY vì thế trở thành chiến trường mới cho cuộc tranh cãi mà GENIUS chưa giải quyết dứt điểm.

Tranh luận hiện nay tập trung vào việc phân biệt giữa “lãi trả cho việc nắm giữ” và “khuyến khích dựa trên hoạt động”. Các nhà lập pháp muốn ngăn stablecoin trả lợi suất chỉ vì được giữ, nhưng vẫn để ngỏ các chương trình thưởng gắn với sử dụng hoặc hành vi, kèm theo yêu cầu công bố thông tin nhằm tránh việc phần thưởng bị quảng bá như lãi suất tiền gửi không rủi ro.

Với ngân hàng, bài toán ngắn hạn không chỉ là chênh lệch giữa lợi suất Kho bạc và một mức lãi tiền gửi cụ thể, mà là tổng hòa của khả năng giữ chân tiền gửi, tốc độ điều chỉnh lãi suất, chi phí vốn thay thế và mức độ nhanh nhạy của các yếu tố này nếu phần thưởng stablecoin tiếp tục neo gần chuẩn lợi suất tiền mặt của thị trường.

Trong bối cảnh đó, các điều khoản của CLARITY Act về stablecoin và phân phối bán lẻ đang trở thành tâm điểm của một cuộc đối đầu có ảnh hưởng sâu rộng đến toàn bộ cấu trúc tài chính tiêu dùng tại Mỹ.

• Đạo luật CLARITY sẽ thay đổi cách thức giao dịch trên thị trường Mỹ như thế nào?
• Đạo luật CLARITY đặt dấu chấm hết cho vùng xám quản lý giữa SEC và CFTC

Thạch Sanh