[EDITORIAL] Ang mahihirap na naman ang aaray sa giyera ni Trump sa Middle East

Ayon sa market analysts, ito na ang pinakamalalang supply disruption ng krudo sa kasaysayan. 

At tila walang paghupa ang sitwasyon: binomba ng Iran ang mga oil tanker at sinarhan ang Strait of Hormuz; naipit ang 30% ng global seaborne crude trade habang nakaambang pumara ang produksiyon ng oil producing nations dahil wala silang sapat na on-ground storage. Kaunti na lang, isa na itong global energy crisis, kung hindi pa.

Paanong nagmintis ang kalkulasyon ng Estados Unidos sa magiging buwelta ng Iran matapos ang pinatinding pag-atake at ang pagpatay sa Supreme Leader na si Ali Khamenei? Tila naniniwala ang White House sa sariling propaganda at kumpiyansang bibigay sa “maximum pressure” nito ang isang kaaway tulad ng Iran.

As we speak, binabaklas ng giyera ng US-Israel laban sa Iran ang economic model ng Middle East. Lahat ng investment sa United Arab Emirates, Qatar, at Bahrain ay nakasandal sa katatagan ng politika at ekonomya sa rehiyon, ligtas na ruta sa karagatan, at masiglang mga biyaheng panghimpapawid. Akala ng mga bansang ito, seguridad nila ang US bases, pero tila magnet pala ito ng atake. 

Sabi ng isang analyst sa website ng World Economic Forum, dahil “jugular” ang Strait of Hormuz, “This is not only a regional crisis. It is a structural shock to the world economy, delivered at a moment of geoeconomic fragility.” Hindi lang ito lagusan ng krudo, lagusan din ito ng raw materials para sa paggawa ng semiconductor at mga pataba na magkakaroon ng epekto sa produksiyon ng pagkain sa buong mundo.

Simple lang ang math: kapag nagmahal ang krudo, magtataasan din ang lahat ng bilihin — runaway inflation. Habang mahaba ang pisi ng mayayamang bansa na may reserbang krudo, pagkain, goods, at stabilization funds, walang ganyan sa mahihirap na bansa ng Asya at Africa, kabilang na ang Pilipinas. 

Wala bang adviser si Trump na may tapang sabihin sa kanya na, ang pagkanti sa pinakaarmado at pinakamabagsik na bansa sa sentro ng rehiyong pangunahing pinagkukunan ng krudo ay maaring mauwi sa pagkawarak ng estabilidad ng ekonomiya ng buong mundo, kabilang ang Estados Unidos?

Akala ba ni Trump hindi ito mauuwi sa shooting war — bagay na ayaw na ayaw ng mga Amerikanong dalang-dala sa giyera? Nakalimutan na ba ni Trump ang giyera laban kay Saddam Hussein ng Iraq mula 2003-2011 na pumatay sa 4,500 na tropa at nagkahalaga ng $3 trillion?

While Trump and Israel Prime Minister Benjamin Netanyahu are playing god and bully, ang tunay na nasasalanta ay ang global poor.

May bago na raw nakaambang humanitarian emergency na saklaw hindi lang ang Gaza kundi ang Iran at Lebanon sa harap ng displacement, food insecurity, at pressure sa pampublikong health systems. 

Habang ang bentahan ng krudo ay nasa $99-104 per barrel at apektado rin ang ang supply routes ng LNG (liquefied natural gas), natataranta ang mga bansang import-dependent tulad ng Southeast Asia. (BASAHIN: How are Filipino farmers, fishers affected by the Middle East crisis? )

May mapait na leksiyon din ang pagsasara ng Hormuz Strait na pabor sa renewable energy. Ngayon, walang ‘sing linaw na mabuway ang maging dependent sa fossil fuel, tulad ng Pilipinas na nag-aangkat ng 90% ng krudo nito.

Ngayon, tila nagmamakaawa si Trump sa ibang bansa na tumulong i-secure ang Strait of Hormuz, pero napakatamlay ng sagot ng mga alyado, maliban sa Britain.

Sa bandang huli, ang pinakamasakit na epekto ng giyerang walang katuturan ay ang hapdi ng sikmura at reduced mobility ng mga pamilyang maghihigpit ng sinturon. As if life wasn’t hard enough with corruption, floods, and policontractors. – Rappler.com