CBDC's en het adoptieprobleem: waarom centrale bank digitale valuta moeite hebben om voet aan de grond te krijgen

Al eeuwenlang spelen centrale banken een centrale rol in het beheer van nationale economieën. Hun verantwoordelijkheden gaan veel verder dan alleen het uitgeven van valuta. Moderne centrale banken helpen de prijsstabiliteit te handhaven, het monetaire beleid te reguleren, financiële systemen te superviseren en bredere economische groei te ondersteunen.

Naarmate de wereld verschuift naar meer digitale methoden voor het omgaan met geld, worden centrale banken geconfronteerd met nieuwe uitdagingen. Ze moeten uitzoeken hoe ze relevant kunnen blijven in een veranderend landschap waar financiële technologiebedrijven, mobiel bankieren en private digitale valuta's steeds populairder worden.

Dit is waar ik het gesprek over Central Bank Digital Currencies (CBDC's) begin.

De afgelopen jaren zijn CBDC's uitgegroeid tot een van de meest besproken ontwikkelingen in de moderne financiële wereld. Landen over de hele wereld onderzoeken, testen of lanceren digitale versies van hun nationale valuta als reactie op het afnemende gebruik van contant geld, de opkomst van digitale betalingen en de toenemende concurrentie van private financiële technologieën.

Toch blijft er, ondanks de wereldwijde aandacht voor CBDC's, één vraag bij mij opkomen:

Want na het bestuderen van enkele vroege implementaties wereldwijd, ben ik er steeds meer van overtuigd dat de grootste uitdaging voor CBDC's niet financiële instabiliteit of technologische haalbaarheid is.

Wat is een CBDC precies?

Een Central Bank Digital Currency (CBDC) is in wezen een digitale versie van de fiatvaluta van een land, uitgegeven en gedekt door de centrale bank.

In tegenstelling tot cryptovaluta zoals Bitcoin zijn de meeste CBDC's gecentraliseerd en door de staat gecontroleerd. Ze zijn ontworpen om te functioneren als wettig betaalmiddel en worden vaak gepositioneerd als digitale aanvullingen – of mogelijke vervangers – voor fysiek geld.

CBDC's kunnen over het algemeen in verschillende vormen bestaan:

• Op waarde gebaseerde CBDC's, die vergelijkbaar functioneren als digitaal geld.
• Op registers gebaseerde CBDC's, die vertrouwen op aan identiteit gekoppelde accountsystemen die worden beheerd door geautoriseerde instellingen.

Belangrijk is dat niet alle CBDC's gebruikmaken van blockchaintechnologie, en zelfs wanneer blockchain erbij betrokken is, geven centrale banken doorgaans de voorkeur aan systemen met toestemming in plaats van gedecentraliseerde openbare netwerken.

Het is noodzakelijk dit probleem aan te pakken, omdat veel mensen ten onrechte aannemen dat CBDC's simpelweg overheidsversies van cryptovaluta zijn. In werkelijkheid zijn hun structuur en filosofie fundamenteel anders.

Waarom centrale banken CBDC's verkennen

De interesse in CBDC's ontstond niet in isolatie.

Verschillende wereldwijde ontwikkelingen versnelden het gesprek:

• De snelle afname van het gebruik van fysiek contant geld.
• De opkomst van fintech en mobiele betalingssystemen.
• Groeiende interesse in cryptovaluta en stablecoins.
• Toenemende vraag naar snellere digitale betalingen.
• Zorgen over het handhaven van monetaire soevereiniteit in een steeds digitaler wordende economie.

Vanuit beleidsoogpunt lijken CBDC's aantrekkelijk.

Voorstanders beweren dat CBDC's zouden kunnen:

• Financiële inclusie verbeteren.
• Snellere en goedkopere betalingen mogelijk maken.
• De transmissie van het monetaire beleid versterken.
• De afhankelijkheid van private betalingsproviders verminderen.
• Overheden in staat stellen steun rechtstreeks te distribueren tijdens economische crises.

In theorie klinkt het idee efficiënt en modern, maar in de praktijk blijkt de werkelijkheid ingewikkelder.

Het echte probleem met CBDC's: adoptie

Een van de meest interessante bevindingen uit vroege CBDC-implementaties is dat de gevreesde financiële ineenstorting die veel critici voorspelden nooit echt plaatsvond.

Landen zoals de Bahama's, Jamaica en Nigeria lanceerden enkele van 's werelds vroegste CBDC's.

De resultaten zijn veelzeggend.

In tegenstelling tot de zorgen over bankdesintermediatie bleven bankdeposito's na de lancering van CBDC's over het algemeen groeien. Traditionele banksystemen stortten niet plotseling in omdat mensen hun geld naar CBDC's verplaatsten. Ook het gebruik van fysiek contant geld bleef naast CBDC's bestaan in plaats van volledig te verdwijnen.

Zelfs inflatiezorgen vertoonden weinig direct verband met de implementatie van CBDC's. Bredere macro-economische omstandigheden en beslissingen over monetair beleid bleven de dominante aanjagers van inflatie. Met andere woorden: veel van de catastrofale voorspellingen over CBDC's kwamen niet uit.

Wat er in plaats daarvan gebeurde, was:

En eerlijk gezegd denk ik dat dit het belangrijkere probleem is.

Waarom veel CBDC's irrelevant aanvoelen

Het moderne financiële systeem is in veel landen al sterk gedigitaliseerd.

Mensen gebruiken al:

• mobiele banking apps,
• directe overboekingen,
• fintech-wallets,
• betaalpassen,
• contactloze betalingen,
• en private digitale betalingssystemen.

In veel gevallen werken deze systemen al efficiënt genoeg voor gewone gebruikers. Wanneer overheden CBDC's introduceren, vragen veel mensen zich dan ook van nature af:

Die vraag wordt moeilijker te beantwoorden wanneer CBDC's geen significant betere prikkels, functionaliteit, privacy of gemak bieden dan bestaande alternatieven.

In sommige landen dreigen CBDC's oplossingen te worden die op zoek zijn naar problemen.

Het debat over privacy en soevereiniteit

Een andere reden waarom CBDC's zorgen wekken, is het vraagstuk van financieel toezicht en individuele soevereiniteit. CBDC's zijn per definitie gecentraliseerd; critici beweren dat ze de zichtbaarheid van de overheid in persoonlijke financiële transacties mogelijk kunnen vergroten.

Voorstanders beweren dat traceerbaarheid van transacties kan helpen corruptie, illegale financiering en belastingontduiking te verminderen, maar critici maken zich zorgen over de langetermijngevolgen van programmeerbaar geld en gecentraliseerde financiële controle.

Dit debat wordt versterkt in samenlevingen waar het vertrouwen in overheidsinstellingen al broos is.

Geld is niet alleen economische infrastructuur.

Kan exponentiële innovatie een beleidsmisrekening worden?

Soms vraag ik me af of centrale banken te agressief reageren op het tempo van financiële innovatie.

De opkomst van cryptovaluta, stablecoins en fintech creëerde druk op overheden om snel te moderniseren, maar snelheid alleen garandeert geen adoptie. De geschiedenis laat keer op keer zien dat technologie niet slaagt simpelweg omdat ze bestaat, maar omdat mensen haar oprecht nuttig vinden.

Dat kan uiteindelijk de bepalende uitdaging voor CBDC's worden.

De Verenigde Staten en de mondiale kloof

Interessant genoeg beweegt niet elk land in dezelfde richting. Terwijl landen zoals China blijven experimenteren met CBDC-pilots, is de politieke weerstand tegen retail-CBDC's gegroeid in de Verenigde Staten, met name rondom zorgen over privacy, surveillance en overheidsinmenging.

De bredere mondiale kloof over de toekomst van digitaal geld is duidelijk:

• sommige overheden zien CBDC's als noodzakelijke modernisering,
• terwijl anderen ze zien als potentiële bedreigingen voor financiële vrijheid.

Wat zijn mijn gedachten hierover?

Ik geloof niet dat CBDC's volledig zullen verdwijnen. Centrale banken zullen waarschijnlijk blijven onderzoeken en experimenteren met CBDC's als onderdeel van de bredere evolutie van digitale financiën.

Bovendien denk ik dat veel discussies over CBDC's de technologische mogelijkheden overschatten, terwijl ze menselijk gedrag onderschatten.

De grootste uitdaging voor CBDC's op dit moment is niet financiële instabiliteit, cybersecurity, of zelfs monetair beleid.

Want in een wereld die al vol zit met digitale betalingsopties, zullen mensen alleen nieuwe financiële systemen adopteren als ze iets betekenisvol beters bieden dan wat al bestaat.

En tot nu toe lijken veel CBDC's nog steeds moeite te hebben om die vraag te beantwoorden.

CBDC's en het adoptieprobleem: waarom digitale valuta's van centrale banken het moeilijk hebben, werd oorspronkelijk gepubliceerd in Coinmonks op Medium, waar mensen het gesprek voortzetten door dit verhaal te markeren en erop te reageren.