Bolivia verklaart noodtoestand, zet militairen in om protesten te onderdrukken

LA PAZ: De president van Bolivia riep zaterdag de noodtoestand uit en zette soldaten en bulldozers in om anti-regeringsblokkades te verwijderen die het Andesland hebben lamgelegd.

Meer dan zes weken lang hebben vakbonden, inheemse groepen en cocaboeren door steden gemarcheerd en wegen door het hele land geblokkeerd met puin, boomstammen en afval, uit protest tegen de conservatieve regering.

Grote steden kampen met acute tekorten aan brandstof, voedsel en medicijnen, de economie heeft miljarden dollars verloren en de protesten hebben gedreigd de eerste niet-socialistische regering van Bolivia in twee decennia ten val te brengen.

President Rodrigo Paz verscheen zaterdag in een televisietoespraak in de vroege ochtend om demonstranten te waarschuwen dat ze "de volle kracht van de wet" zouden voelen terwijl hij de crisis probeerde te beëindigen.

Hij riep een noodtoestand van 90 dagen uit, die het recht op protest beperkt en het mogelijk maakt het leger binnenlands in te zetten.

Enkele uren na zijn toespraak zagen AFP-reporters in de stad El Alto groepen soldaten en gewapende politie die in een konvooi optrokken terwijl bulldozers de wegblokkades opruimden.

Sommige bewoners klapten toen ze voorbijkwamen. Een man gaf een zak brood aan een politieagent die achterin een pick-uptruck meereed.

"Ik ben heel blij," vertelde Carla Butron, een 39-jarige winkelierster, aan AFP. "Alles is hier in El Alto moeilijk geweest tijdens deze meer dan 50 dagen – werk, vrij kunnen bewegen," aldus Butron.

In het nabijgelegen La Paz bewaakten militaire politie en marinepersoneel het presidentieel paleis en waren politie-eenheden gestationeerd op de belangrijkste pleinen.

"Bolivianen kunnen niet langer gegijzeld blijven door blokkades die hen verhinderen te werken, te studeren, medische zorg te ontvangen, voorraden te krijgen en voedsel naar huis te brengen," schreef Paz op sociale media.

"Deze noodtoestand is er niet op gericht de normaliteit weg te nemen, maar om die te herstellen," aldus Paz.

De demonstranten willen dat Paz de liberale economische hervormingen opgeeft en aftreedt, minder dan een jaar nadat hij werd verkozen.

De 58-jarige had gesignaleerd dat hij bereid was te onderhandelen en stemde eerder deze week in met een akkoord met een van de grote vakbonden van het land om de crisis te beëindigen.

In ruil voor een belofte de staatsbedrijven niet te privatiseren en verder te onderhandelen, stemde de Centrale van Boliviaanse Arbeiders ermee in hun protesten te beëindigen.

Sommige inheemse groepen hebben echter beloofd door te vechten en meer dan 40 grote wegblokkades blijven gehandhaafd.

"We willen dat hij vertrekt. We willen niet dat hij degene is die regeert," vertelde Lidia Callisaya, een 42-jarige Aymara-leider, onlangs aan AFP.

Patstelling

Paz heeft "narcoterroristen" – en in het bijzonder voormalig president Evo Morales – beschuldigd achter de protesten te zitten.

Morales, een radicale linkse politicus, inheems leider en voormalig cocaboer, was president van 2006 tot 2019.

Hij zit momenteel ondergedoken terwijl hij beschuldigd wordt van vermeende mensenhandel met een minderjarige, wat hij ontkent.

Zijn bolwerk is de Chapare-regio in centraal Bolivia, die nu een potentieel conflictpunt is.

Hij wordt beschermd door duizenden inheemse aanhangers die de politie tot dusver hebben verhinderd hem te arresteren.

Op zaterdag weigerde minister van Binnenlandse Zaken Marco Antonio Oviedo een operatie om de voormalige leider te arresteren uit te sluiten.

De veiligheidsdiensten "zullen op het juiste moment alle noodzakelijke operaties uitvoeren," zei hij, eraan toevoegend dat Morales de wet moet ondergaan.

Morales vertelde AFP onlangs vanuit zijn schuilplaats dat Bolivianen in opstand kwamen tegen een conservatieve regering die "volkomen onderdanig" is aan de VS.