Spot treydinq və Fyuçers treydinqinin izahı: Yeni başlayanlar üçün təlimat
Əsas məqamlar
- Spot treydinqi rəqəmsal aktivlərin cari bazar qiyməti ilə alqı-satqısını əhatə edir və istifadəçilərə aldıqları aktivlər üzərində birbaşa sahiblik hüququ verir.
- Fyuçers treydinqi qiymət dəyişikliklərinə əsaslanan törəmə maliyyə aləti ticarətidir. O, həm uzun, həm də qısa mövqeləri dəstəkləyir və kredit çiynindən istifadəni nəzərdə tuta bilər, lakin əsas aktivlər üzərində sahiblik hüququ vermir.
- Spot və Fyuçers treydinqi treydinq alətləri, mənfəət imkanları, kredit çiyni, hesablaşma və risk baxımından əhəmiyyətli dərəcədə fərqlənir.
- Bir qayda olaraq Spot treydinqi yeni başlayanlara və uzunmüddətli investorlara, Fyuçers treydinqi isə güclü risk idarəetmə bacarıqlarına sahib təcrübəli treyderlərə daha uyğundur.
- MEXC həm Spot, həm də Fyuçers treydinqi təklif edir və istifadəçilərə ticarət məqsədlərinə və risk tolerantlıqlarına əsasən seçim etməyə imkan verir.
1. Spot və Fyuçers treydinqinin əsasları
1.1 Spot treydinqi nədir?
Spot treydinqi rəqəmsal aktivlərin cari bazar qiyməti ilə alınmasını və ya satılmasını nəzərdə tutur və hesablaşma dərhal həyata keçirilir. Alıcılar aldıqları aktivlər üzərində tam sahiblik hüququ əldə edirlər.
Məsələn, MEXC-də BTC aldıqdan sonra istifadəçilər müvafiq miqdarda BTC-nin sahibi olurlar və onu köçürə, onçeyn tətbiqlərdə istifadə edə və ya potensial uzunmüddətli dəyər artımı üçün saxlaya bilərlər.
Spot treydinqinin dörd əsas xüsusiyyəti mövcuddur:
1）Dərhal hesablaşma: Sifariş icra edildikdən sonra aktivlər alıcının hesabına əlavə edilir.
2）Kredit çiyni riski yoxdur: İstifadəçilər öz vəsaitləri ilə ticarət edirlər, buna görə də itkilər bir qayda olaraq investisiya edilmiş məbləğlə məhdudlaşır.
3）Bitmə tarixi yoxdur: Aktivlər məcburi likvidasiya riski olmadan qeyri-müəyyən müddətə saxlanıla bilər.
4）Sadə mexanizm: Aktivlərin alqı-satqı prosesi nisbətən sadədir.
1.2 Fyuçers treydinqi nədir?
Fyuçers treydinqi əsas aktivin qiymət hərəkətlərinə əsaslanan törəmə maliyyə aləti ticarətidir. İstifadəçilər kriptoaktivin birbaşa sahibi olmurlar. Bunun əvəzinə qiymətin artacağını yoxsa azalacağını gözlədiklərinə əsasən mövqe açır və açılış ilə bağlanış qiymətləri arasındakı fərqdən qazanc əldə etməyə çalışırlar.
Fyuçers treydinqinin əsas xüsusiyyətlərinə aşağıdakılar daxildir:
1）İkitərəfli ticarət: Treyderlər qiymətlərin artacağını gözlədikdə uzun mövqelər, qiymətlərin düşəcəyini gözlədikdə isə qısa mövqelər aça bilərlər.
2) Kredit çiyni: Treyderlər daha kiçik marja ilə daha böyük mövqeyi idarə edə bilərlər. Həm potensial mənfəət, həm də zərərlər artırılır.
3）Ədalətli qiymət mexanizmi: MEXC reallaşmamış PnL-i hesablamaq və likvidasiyaları işə salmaq üçün ədalətli qiymətdən istifadə edir; bu qiymət çoxsaylı məlumat mənbələrindən əldə edilir və müvəqqəti qiymət sıçrayışlarının təsirini azaldır.
4）Likvidasiya riski: Bazar mövqeyin əksinə hərəkət edərsə və əlçatan marja kifayət etməzsə, mövqe likvidasiya edilə bilər.
1.3 Spot, Fyuçers və Opsionlar bir-birindən nə ilə fərqlənir?
Bir qayda olaraq bu məhsulların mürəkkəbliyi və risk səviyyəsi getdikcə artır:
- Spot faktiki aktivlərin alqı-satqısını əhatə edir və ticarət tamamlandıqdan sonra mülkiyyət hüququ sizə ötürülür.
- Fyuçers treyderlərə əsas aktivə sahib olmadan uzun və ya qısa mövqe açmağa imkan verən, kredit çiyni tətbiq olunan törəmə alətlərdir.
- Opsionlar sahiblərinə gələcəkdə aktivi razılaşdırılmış qiymətlə alma və ya satma hüququ verir, lakin öhdəlik yaratmır.
Yeni başlayanlar əvvəlcə Spot treydinqi ilə başlaya, daha sonra tədricən törəmə alətlər haqqında öyrənə bilərlər.
2. Spot və Fyuçers treydinqi arasındakı əsas fərqlər
2.1 Spot və Fyuçers treydinqi arasındakı fərq nədir?
Əsas fərqlər aşağıda ümumiləşdirilmişdir:
Kateqoriya | Spot treydinq | Fyuçers treydinqi |
Treydinq aləti | Birbaşa sahiblik hüququ ilə real kriptovalyuta aktivləri | Baza aktivlərinə sahib olmadan aktiv qiymətlərinə əsaslanan müqavilələr |
Treydinq istiqaməti | Əsasən aşağı qiymətə alıb yuxarı qiymətə satmaqdan gəlir əldə edilir | Həm uzun, həm də qısa mövqeləri dəstəkləyir |
Kredit çiyni | Kredit çiyni yoxdur, bir qayda olaraq itkilər investisiya edilmiş məbləğlə məhdudlaşır | Kredit çiyni dəstəklənir. Kredit çiyni isə həm mənfəəti, həm də zərəri artırır |
Hesablaşma | Ticarət əməliyyatları dərhal icra olunur və aktivlər hesaba köçürülür | PnL və likvidasiya Ədalətli qiymət mexanizmi ilə hesablanır |
Sifariş növləri | Limit, Bazar, TP/SL, OCO və İzləyən dayandırma sifarişləri | Limit, Bazar, Tətikləmə, İzləyən dayandırma, Meyker və Dinamik limit sifarişləri |
Risk səviyyəsi | Nisbətən daha aşağıdır və likvidasiya riski yoxdur | Daha yüksək, likvidasiya ehtimalı ilə |
Kimlərə uyğundur | Yeni başlayanlar, uzunmüddətli investorlar və aktiv sahibləri | Qısamüddətli əməliyyatlar edən, strategiyaya əsaslanan təcrübəli treyderlər |
Hər ikisi kriptovalyuta aktivlərinin qiymətlərinə əsaslanır, aktivlərin və ya mövqelərin eyni gün ərzində alınıb-satılmasına imkan verir və bazardakı tələb və təklifin təsirinə məruz qalır.
2.2 Spot və Fyuçers treydinqində aktivlərə sahiblik hüququ nə ilə fərqlənir?
Aktivlərə sahiblik ən əsas fərqlərdən biridir.
Spot treydinqi vasitəsilə alınmış kriptovalyuta çıxarıla, köçürülə, steykinq edilə və ya onçeyn tətbiqlərində istifadə oluna bilər. İstifadəçilər satın aldıqları aktivlər üzərində tam nəzarətə malikdirlər.
Fyuçers treydinqi əsas kriptovalyuta aktivlərinə sahiblikdən çox, qiymət hərəkətlərinə əsaslanan müqavilələri əhatə edir. Fyuçers mövqeləri kriptovalyuta formasında çıxarıla bilməz. Hər hansı mənfəət və ya zərər mövqenin açılması ilə bağlanması arasındakı qiymət dəyişikliklərindən yaranır.
2.3 Fyuçers treydinqində kredit çiyni hansı rolu oynayır?
Kredit çiyni treyderlərə daha az marja ilə daha böyük mövqeyə nəzarət etməyə imkan verir.
Məsələn, 10× kredit çiyni istifadə edildikdə, aktivin qiymətindəki 1%-lik dəyişiklik mövqenin PnL göstəricisində təxminən 10%-lik dəyişikliyə səbəb ola bilər; komissiyalar və digər amillər nəzərə alınmır.
Kredit çiyni həm potensial mənfəəti, həm də zərərləri artırır. Bazar mövqeyin əksinə hərəkət edərsə və marja kifayət etməzsə, mövqe məcburi likvidasiya oluna bilər ki, bu da həmin mövqeyə ayrılmış marjanın itirilməsi ilə nəticələnə bilər.
Treyderlər mövqe ölçüsünü diqqətlə idarə etməli və kredit çiyni ilə ticarət edərkən mənfəətin götürülməsi və zərərin dayandırılması sifarişlərindən istifadə etməyi nəzərdən keçirməlidirlər.
3. Spot və Fyuçers treydinqi arasında seçim etmək
3.1 Hansı daha yaxşıdır, Spot yoxsa Fyuçers treydinqi?
Heç biri öz-özlüyündə daha yaxşı deyil.Uyğun seçim treyderin riskə dözümlülüyündən, treydinq müddətindən, bazar biliyindən və məqsədlərindən asılıdır.
Spot treydinqi aşağıdakı istifadəçilərə uyğun ola bilər:
- Rəqəmsal aktivlərə birbaşa sahib olmaq istəyənlər
- Uzunmüddətli investisiyaya üstünlük verənlər
- Layihənin uzunmüddətli dəyərinə diqqət yetirənlər
- Riskə qarşı nisbətən aşağı dözümlülüyə malik olanlar
Spot treydinqi likvidasiyanı əhatə etmir. Aktivin qiyməti qısa müddətdə düşsə belə, aktiv satılmayana qədər istifadəçi mülkiyyət hüququnu saxlayır.
Fyuçers treydinqi aşağıdakı istifadəçilərə daha uyğun ola bilər:
- Qısamüddətli qiymət dəyişikliklərinin yaratdığı imkanlardan yararlanmaq istəyənlər
- Kredit çiynindən istifadə təcrübəsinə malik olanlar
- Mənfəətin götürülməsi və zərərin dayandırılması qaydalarına ciddi riayət edə bilənlər
- Likvidasiya və marja tələblərini anlayanlar
Fyuçers treydinqi həm yüksələn, həm də enən bazarlarda fürsətlər təqdim edir və kapital effektivliyini artıra bilər, lakin risklərin intizamla idarə edilməsini tələb edir.
3.2 Yeni başlayanlar Spot, yoxsa Fyuçers treydinqi ilə başlamalıdırlar?
Yeni başlayanlar Spot treydinqi ilə başlaya bilərlər. Onun mexanizmi nisbətən sadədir və o, kredit çiyni və ya likvidasiya riskini ehtiva etmir. Bu, yeni istifadəçilərin daha az mürəkkəb ticarət mühitində bazar hərəkətləri, qiymətlərin formalaşması və sifarişlərin yerləşdirilməsi ilə tanış olmalarına kömək edə bilər.
Təcrübə qazandıqdan və risk idarəetməsini aydın başa düşdükdən sonra istifadəçilər tədricən Fyuçers treydinqi barədə məlumat əldə edib onu araşdıra bilərlər.
MEXC istifadəçilərin ticarət bilgilərini mərhələli şəkildə formalaşdırmasına kömək edən tədris resursları ilə yanaşı, həm Spot, həm də Fyuçers treydinqi təklif edir.
4. Mənfəət potensialı və risk
4.1 Spot treydinqi gəlirli ola bilərmi?
Bəli, lakin gəlirlilik bazar şərtlərindən və alış-satışın vaxtından asılıdır.
Spot treydinqi bir qayda olaraq "aşağı qiymətə almaq, yüksək qiymətə satmaq” prinsipinə əsaslanır. Bazar yüksələrsə və seçilmiş aktiv yaxşı nəticə göstərərsə, onu orta və ya uzun müddət saxlamaq gəlir gətirə bilər. Lakin aktivin qiyməti düşərsə, sahib reallaşmamış və ya reallaşmış zərərlə üzləşə bilər.
Bəzi Spot treyderləri giriş xərclərini zamana yaymaq üçün tədricən mövqe formalaşdırmaq kimi strategiyalardan istifadə edirlər.
4.2 Fyuçers treydinqinin əsas riskləri nələrdir?
Əsas risklərə aşağıdakılar daxildir:
1) Kredit çiyni riski: Kredit çiynindən istifadə edildikdə hətta nisbətən kiçik qiymət hərəkəti də ciddi itkiyə səbəb ola bilər.
2) Likvidasiya: Bazar mövqeyin əksinə hərəkət edərsə və əlçatan marja kifayət etməzsə, mövqe likvidasiya edilə bilər.
3）Bazarın dəyişkənliyi: Qısamüddətli kəskin qiymət dəyişiklikləri zərəri sürətlə artıra və ya likvidasiyaya səbəb ola bilər.
Fyuçers treyderləri mövqe ölçülərini idarə etməli, mənfəətin götürülməsi və zərərin dayandırılması əmrləri təyin etməli və mövqe açmadan əvvəl bazar şəraitini diqqətlə qiymətləndirməlidirlər.